# Өөрдин келн: 1 КӨРИНТИНХН

Unknown

## ШИН БООЦАН


Тадн өдгә цага хальмг келнд орчулсн «Шин Бооцан» гидг дегтр һартан бәрҗәнәт. Эн дегтриг христианск улс Христосин төрсн 2002 җилин өөн темдглҗәх цагла хальмг келн улст белглҗәнә. Энүг орчулачнр, журналистнр, бичәчнр, редактормуд, номтнр арвн җилдән барт белдв. Бурхна Үгиг төвәр, заяни келәр, учр-утхинь хальмг келнд орчулх төр эклцәснь авн теднә өмн тәвгдсмн. Орчулачнр эврәннь көдлмштән орчулһна төрәр бәәх хамгин сүүлңк дамшлт олзлцхав гиҗ келҗ болҗана.

«Шин Бооцан» хуучн грек келәр бичгдсн дегтрәс хальмг келнд орчулгдв. Өдгә цагт хальмг келәр түрүн болҗ һарчах эн дегтр хальмг келн улсин сойлд, теднә җирһлд цаһан санаһан күртхә.

Әрүн Бичг, эс гихлә Библь – Шин Бооцан (27 дегтр) Хуучн Бооцан (39 дегтр) гидг хойр ик әңгәс бүрдҗ. Цуг делкәд Библиг хамгин икәр әмтн умшцхана. Хуучн Бооцанд Бурхн кү үүдәснә тускар, терүнәннь һарһсн килнцин тускар, күн Бурхнла өшәркснә болн һазр деер Эврәннь ирлһән Бурхн яһҗ белдснә, яһҗ күүнә килнц тәвҗ өгснә, Бийләһән терүг эвцүлснә тускар бичәтә.

Шин Бооцанд тууҗин дегтрмүд, бичгүд болн Апокалипсис гидг дегтр барлата. Тууҗин дегтрмүдт «Сән Зәңг» гидг дөрвн дегтр, «Апостолмудын йовдлмуд» гидг дегтр орулгдҗ. «Сән Зәңгд» Деед Эзн Исус Христосин төрснә, терүнә җирһлин номин, үклин болн әмдрлтин тускар бичгдҗ. Эн дегтрмүдиг дөрвн күн бичҗ: Матья, Марк, Лука болн Йохан. Тегәд теднә бичсн дегтрмүд янзарн, Христосин җирһлин ямаран төрд хамгин ик оньган өгчәхәрн йилһрнә. «Апостолмудын йовдлмуд» гидг дегтрт Исус Христосиг теңгрт өөдлүлснә тускар, Әрүн Сәкүсн бууҗ ирснә тускар, христианмудын түрүн чонҗс бүрдәснә, Римин орн-нутгин олн зүсн һазрар христианмудын ном тархасна тускар келгдҗәнә.

Шин Бооцанд олн автормудин 21 бичг барлгдҗ. Тедн дунд Павел, Йохан, Пётр, Яков, Йуда эдн йовна. Евреймүдт илгәгдсн бичгин авторин нериг ода чигн күн медхш. Тер бичгүдиг чонҗмудт, эс гихлә нег күүнд нерәдәд бичдг бәәҗ. Терүнд Исус Христосин номин цәәлһвр болҗах христианмудын итклин болн җирһлин тускар бичәд, Христост иткдг улст кергтә селвг өггдҗәнә.

Шин Бооцанд орсн Апокалипсис гидг дегтр әәлдхин дегтр болҗана. Энүнд олмһа келәр күмни иргч үзүлгдҗәнә, цуг делкәд болх цүүгәнә, цуг олн әмтнд иргчдән кех зарһин тускар, эндрк эвтә бәәдлин диг-дара эвдхин болн шин теңгр, шин һазр үүдәлһнә тускар бичәтә бәәнә.

Библин «Шин Бооцан» умшсн улст байр, йөрәл буух гиҗ нәәлҗәнәвидн.

Эн орчулгдсн көдлмшиг Библин негдсн ниицәнмүд «Грек келнә Шин Бооцан» (4-гч һарц 1993 җ.) Эн һарц экн хуучн грек бичгүдәс буулһҗ авгдсмн. Орс Синодалин орчулвр болхла, сүүлңк грек бичгүдәс авгдсмн, тегәд чигн зәрм зәңгүд (шүлгүд) хуучн кезәңк бичгүдт уга. Эн учрар өдгә цагин һарцд зәрм зәңгүд тонь бас уга болна. Эн орсн зәңгүд эн һарцд Шин Бооцана сүл халхд барлата.

Библь орчуллһна Институт


## 1 КӨРИНТИНХН

### Христост иткдг Көринтин улст илгәсн негдгч бичг


Павел Көринтд чонҗ бүрдәв. Тенд христианск җирһлд болн итклднь учрсн төр хаһлхар Павел түрүн бичгән Көринтд бәәдг иткдг улст илгәнә. Тер цагт Көринт олн келн улсин Ахья хотл балһсн бәәҗ. Тиигхд грек балһсн хулд келһәрн делгрлт авчасмн, сойларн ик сана зүүҗәсмн, зүсн зүүл шаҗарн темдгтә бәәсмн. Апостол Павел чонҗд хувагдлһна болн әрүн седклин сөрүһин төр тәвҗ, гер-мал болсна болн алядлһна тускар, чонҗин диг-дарана, Әрүн Сәкүснә белгин тускар, үкләс әмдрллһнә тускар бәәх төрмүд халһхар санаһарн зовв. Эн сурврмудт Сән Зәңг ямаран хәрү өгчәхиг тер эврәннь бичгт йир гүүнәр үзүлҗәнә.

Эн дегтрт Бурхна өгчәх белгүдәс хамгин сәәннь дурн болҗахиг 13 бөлг үзүлҗәнә.


Учр-утхин зура


Нүр үг 1.1–9

Чонҗд болсн хувалһн 1.40 – 4.21

Өрк-бүлин мораль болн җирһл 5.1 – 7.40

Христианмуд болн буру номта улс 8.1 – 11.1

Чонҗин бәәдл болн сөгдлһн 11.2 – 14.40

Христосин болн иткдг улсин әмдрлт 15.1–58

Йудьяд бәәх иткдг улст дем цуглулһн 16.1–4

Эврә керг болн ашлвр 16.5–24


### 1


Мендллһн


1-3Бурхна таалар Христос Исусин апостол болтха гиҗ дуудгдсн Павелас болн мана ах Состенас Көринтд бәәх Бурхна баг улст менд. Мана Эцк Бурхн болн Деед Эзн Исус Христос цаһан сана болн амулң бәәдл таднд өгтхә. Христос Исусла нииләд Бурхна болсн цуг улсла, талдан һазрмудар цугталань хамдан мана Деед Эзн Исус Христосин нер дууддг улсла тадн Бурхна улс болтха гиҗ Терүнә дуудсн улс болҗанат. Исус Христос – теднә болн мана Деед Эзн.


Павел Бурхнд ханлтан өргҗәнә


4Би тана төлә Бурхнд кезә чигн ханлтан өргнәв, яһад гихлә, Бурхн таднд Христос Исусар дамҗулад цаһан сана күртәлә. 5Исус Христосла ниилсндән тадн цуг халхар, зүсн-зүүл үгтә болн медрлтә болсарн байн болвт.

6Христосин туск ном таднд батрв. 7Тиигәд тадн мана Деед Эзн Исус Христос ирхиг күләҗәхлә, Әрүн Сәкүснә альк чигн билг таднд бәәнә. 8Христос тадниг тана итклд сүл күртл бәрх. Мана Деед Эзн Исус Христосин ирх өдрлә тадн буру уга болхит. 9Бурхн итклтә. Тадниг Эврәннь Көвүн Исус Христосла – мана Деед Эзнлә – иньглтхә гиҗ Бурхн дуудвр кев.


Иткдг улс дунд болсн хувагдан


10Ахнр-дүүнр, мана Деед Эзн Исус Христосин нерн деерәс би тадниг хоорндан зөвтән багтад бәәтн гиҗ эрҗәнәв. Тадн хоорндан бичә хувагдтн. Болв тадн ухан-седкләрн болн тоолврарн ни-негн болтн. 11Мини ахнр-дүүнр, Хлоин төрл-садн тадна хоорнд болҗах зүтклдәнә тускар нанд келлә. 12Эн метклдән иим болҗана: негнь – би Павелынв гиҗәнә, хойрдгчнь – би Аполынв, һурвдгчинь – би Кепинв, дөрвдгчнь – би Христосинв гицхәнә. 13Христос тиигтлән хувагдви? Эс гихлә Павел тадна ормд кирст хадата билү? Эс гихлә тадн Павелын нернә төлә уснд кирслгдвт? 14Крисп болн Гайяс талдан нег чигн күүг тадн дундас уснд эс кирслсндән би Бурхнд ханлтан өргҗәнәв. 15Тер учр деерәс таднас нег чигн күн мини нернә төлә кирслгдлә гиҗ келҗ чадшго. 16Э, би Степаниг болн терүнә өрк-бүлин улсиг бас уснд кирслләв. Дәкҗ нам кениг кирслсән би мел тодлҗ чадҗахшв.

17Яһад гихлә, Христос намаг уснд кү кирслх көдлмш кетхә гиҗ биш, Сән Зәңг тархатха гиҗ илгәлә. Тиигхләрн Тер Христосин кирсин күч уга кешгоһар Сән Зәңгиг күүнә цецн ухана кел олзллго тархатха гиҗәнә.


Христос – Бурхна чидл-күчнь болн цецн ухань болҗана


18Яһад гихлә, мөңк зовлңд орх улст кирсин туск ном эргү ном болҗана. Бурхн аврчах маднтн болхла, энтн Терүнә чидл-күчнь болҗана. 19Бурхна Бичгт иигҗ бичәтә: «Би цецн улсин медрлинь уга кехв, Би ухата улсин серлинь һазалхв». 20Тиигхлә цецн күн альдв? Эс гихлә ном цәәлһәч альдв? Эс гихлә эн делкән меткәч альдв? Эн делкән цецн гисн юмиг һәргтә болҗахиг Бурхн үзүлв. 21Яһад гихлә, Бурхн Эврәннь цецн ухаһан олзлад, Терүг әмтн цецн ухаһарн медҗ чадшгоһар кев. Болв Бурхн мана тархаҗах эргү номар Христост иткдг улсиг аврхар шиидв. 22Евреймүд өвәрц юм некнә, грекмүд цецн уха хәәнә. 23Бидн болхла кирст хадгдсн Христосин тускар цәәлһҗәнәвидн. Евреймүдт Христосин туск цәәлһвр басгч болҗана, буру номта улст Эннь эргү болҗ медгдҗәнә. 24Болв Бурхна дуудсн улст, евреймүдт, буру номта улст Христос Бурхна чидл-күчнь болн Терүнә цецн ухань болҗана. 25Яһад гихлә, Бурхна чинән татунь күүнә чидл-күчнәс күчтә болҗана, Бурхна һәргнь күүнә цецн уханас цецн болҗана. 26Тиигәд, ахнр-дүүнр, Бурхн тадниг дуудсн цагт кен болҗ йовсан ухалтн. Күүнә медләр, тадн дунд цецн улс олн биш билә, чидл-күчтәнь олн биш билә, уңг-тохмарн бәәхтәнь олн биш билә. 27Болв цецнинь ичәхин төлә эн делкән улс һәргтә гиҗ тоолҗасн әмтиг Бурхн шүүҗ авв. Чидлтәһинь ичәхин төлә эн делкән улс күчн уга гиҗ тоолҗасн әмтиг Бурхн шүүҗ авв. 28Тоомсрта чинринь уга кехәр эн делкән һәәлҗәсн, күн биш гиҗ тоолҗасн болн эгл улсиг Бурхн шүүҗ авв. 29Эн учр деерәс Бурхна өмн кен чигн күн бийән буульҗ чадшго. 30Бурхн тадниг Исус Христосла ниилүлв, Бурхн Христосар мана цецн уха кев. Христосар дамҗад Бурхн мадниг чик седклтә Эврәннь улс кев, мадниг килнцәс сулдхв. 31Тиигәд Бурхна Бичгт иигҗ бичәтә: «Бийән буульҗах күн Деед Эзән буультха!»


### 2


Кирст хадгдсн Христосин туск ном


1Ахнр-дүүнр, би Бурхна нуувчиг цәәлһхәр тадн тал ирхләрн, онц үгмүд болн цецн уха олзлсн угав. 2Тегәд би танад бәәхләрн, Исус Христосас болн Терүнә кирс деер үкснәс талдан юм медшго болҗ шиидләв. 3Тиигәд би танад ирхләрн, чинән тату биләв, әәдг, үүмдг биләв. 4Мини ном болн Христосин туск цәәлһвр күүнә цецн ухана иткүлҗәх үгмүдт бәәсмн биш. Терм Әрүн Сәкүснә күч үзүллһнд бәәнә. 5Тиим учрас тана иткл күүнә цецн ухаһар түшг кеҗәхш, Бурхна чидл-күчиг түшҗәнә.


Бурхна цецн ухан


6Итклдән батрсн улс дунд цецн уха бидн тархаҗ йовнавидн. Болв эн цецн ухан эн делкән болн эн делкәг һардҗах, даруһас алгдх йосна улсин цецн ухан биш. 7Бидн Бурхна бултулҗасн нуувч цецн ухаг тархаҗанавидн. Болв делкә үүдәтл эн мана туурмҗин төлә бәәсмн. 8Эн делкәг залҗах йосна һардачнр эн цецн ухаг медсн уга. Яһад гихлә, кемр тедн медсн болхла, туурмҗта Деед Эзиг телҗ кирст хадшго билә. 9Болв Бурхна Бичгт бичгдсәр: «Кен чигн күн үзәд уга, соңсад уга, ухаһарн эс медсн юмиг Бурхн бийдән дурта улст белдв». 10Маднд терүг Әрүн Сәкүсәр Бурхн секҗ өгв, яһад гихлә, Сәкүснд цугтан темдгтә, нам Бурхна мергн ухань кевтән темдгтә. 11Күүнә ухан-седклиг терүнә сүмснәс талдан кен медхмб? Тер кевәр Бурхна зүүҗәх ухаг Бурхна Сәкүснәс талдан кен чигн медхш. 12Бидн эн делкән сәкүсн биш, маднд Бурхна белглсн тоотыг меддгәр, Бурхнас Сәкүс аввидн. 13Тиигәд бидн күүнә цецн уханас дассн үгмүдәр биш, Әрүн Сәкүснәс дассн үгмүдәр келҗәнәвидн. Бидн Әрүн Сәкүснә тоотыг Әрүн Сәкүстә улст цәәлһҗәнәвидн. 14Бурхна Сәкүсн уга күн Бурхна Сәкүснә белгүд авч чадшго болҗана. Тиим күн тер белгүдиг медҗ чадл уга, эргү юмнд тоолҗана. Яһад гихлә, зуг Әрүн Сәкүстә күн терүнә чинринь үнлҗ чадх. 15Бурхна Сәкүстә күн цугтаһинь үнлҗ чадна, болв терүнә тускар нег чигн күн тиигҗ чадшго. 16Бурхна Бичгт иигҗ бичәтә: «Деед Эзнә ухан-седклинь кен медсмб? Терүнд селвг кен өгч чадхмб?» Зуг бидн Христосин ухан-седклтәвидн.


### 3


1Болв би, ахнр-дүүнр, Әрүн Сәкүстә улсла әдләр таднла күүндҗ чадҗасн уга биләв. Христост иткҗәх нилхлә әдл болн төрхәрә седвәрәр бәәдг таднла би күүндләв. 2Би тадниг акун хотар биш, үсәр асрлав. Яһад гихлә, тадн терүг эдлхит бас белн болад уга биләт. Нам ода чигн акун хот идхдән тадн белн бишит. 3Яһад гихлә, тадн ода күртл килнцтә седвәрәр бәәһәт. Тадн үлү үзсндән, метклдсндән, килнцтә седвәрәр эс бәнт? Йирин улс мет бийән бәрдвт? 4Негнь – «Би Павелынв», оңдань – «Би Аполынв» гиҗ келхләрн, тадн йирин улсла әдл болҗахшвт? 5Апол гисн кемб? Павел гиснь кемб? Бидн – Бурхна зарцнр болҗанавидн. Мадниг дамҗад тадн Христост иткләт. Маднас кен чигн күн Деед Эзнә даалһсн көдлмш кеҗәнә. 6Би эк тәрләв, Апол услла, урһаҗахнь – Бурхн. 7Кен тәрснь, кен услснь учр уга. Чинртәнь Бурхн болҗана. Яһад гихлә, Тер урһана. 8Тәрҗәхнь болн услҗахнь әдл чинртә. Күн болһн эврәннь кесн көдлмшәрн ачлгдх. 9Яһад гихлә, бидн цугтан Бурхна көдлмш кеҗәнәвидн. Тадн Бурхна тәрәнә һазр болн Бурхна тосхлтс бас болҗанат.

10Нанд Бурхна өгсн билг олзлад, би мергн тосхач мет ул тәвүв. Талдан күн терүн деер тосхҗана. Болв тадна кентн болв чигн тер яһҗ тосхҗахт оньган өгх зөвтәт. 11Яһад гихлә, тәвгдсн улас талданиг нег чигн күн тәвҗ чадшго болҗана. Эн улнь Исус Христос болҗана. 12Тер ул деер күн алт, цаһан мөңг, эрдни чолуд, мод, өвс болн салом олзлад тосхлтын көдлмш кеҗ чадҗана. 13Күн болһна көдлмш үзгдәд бәәх. Юңгад гихлә, Деед Эзнә өдрт секгдхмн. Эн өдр һалар дамҗад ирх, күн болһн ямаран көдлмш кесиг һал сөрх.

14Кемр эн ул деер кесн керг һалд авгдлго торхла, тер күн ачлвр авх. 15Кемр терүнә кесн көдлмш шатҗ одхла, тер күн ачлвр авшго, болв һалас тач авгдсмн мет авргдх. 16Тадн Бурхна сүм болҗахан, тадна дотртн Бурхна Сәкүсн бәәхиг меддговт? 17Кемр кен чигн күн Бурхна сүмиг хамхлхла, терүг Бурхн уга кех. Яһад гихлә, Бурхна сүм әрүн, тадн тер сүм болҗанат. 18Нег чигн күн бийән бичә меклтхә. Кемр эн делкән санаһар таднас кен негнь бийән цецнд тоолҗах күн йосндан цецн болхин төлә һәргтә болх йоста. 19Яһад гихлә, эн делкән цецн гиҗәснь Бурхна нүднд һәргтә юмн болҗ үзгдҗәнә. Бурхна Бичгт иигҗ бичәтә: «Бурхн мергн улсиг худл йовдлднь бәрҗ авчана». 20Бурхна Бичгт бас иигҗ бичәтә: «Деед Эзн цецн улсин ухан керг угаһинь меднә». 21Тиигәд кен чигн күн улсар бичә бардмнтха. Цугтан тадна болҗана. 22Павел, Апол, Кеп, эн делкә, җирһл болн үкл, өдгә бәәдл, эс гихлә иргч – цугтан тадна. 23Тадн Христосин улс болҗанат, Христос Бурхна болҗана.


### 4


Христосин апостолмуд


1Тадн мадниг Христосин зарцнрт болн Бурхна нуувч даалһсн улст тоолх йостат. 2Иим даалһвр өгсн улс итклтә болх зөвтә. 3Тадн эс гихлә талдан кен болв чигн мини тускар яһҗ ухалҗахиг би төртән авчахшв. Би эврән бийдән зарһ кешгов. 4Мини седкл цевр. Болв эннь би буру уга күнв гиҗ лавлҗахш. Деед Эзн мини зарһч. 5Тиигәд цагасн өмн Деед Эзиг эс иртл кен чигн күүнә зарһ бичә кетн. Деед Эзн таг харңһуд эс үзгдсн юмнд герл орулх, күүнә зүркнә күслиг илдкх. Тиигәд одҗ күн болһн Терүнәс эврәннь буульмҗ авх. 6Ахнр-дүүнр, би энүг цугтаһинь бийиннь болн Аполын төлә келәв, тадниг Бурхна Бичгәр һардвр кетхә, дастха гиләв. Кен чигн күн негәрнь деерлкҗ, оңданднь дурго болх зөв уга.

7Кен чамаг талдан улсас деегшән өөдлүлв? Чамд бәәсиг цугтаһинь Бурхн эс өглү? Кемр чамд энүг цугтаһинь Бурхн өгсн болхла, тиигхлә, яһад энүгәр эс авсн кевтәһәр чи бардмнҗахмч? 8Таднд цуг кергтә тоот бәәнәлм! Тадн байн болвт! Тадн мадниг угаһар хаадуд болвт! Таднла хамдан бидн бас эзркхин төлә би тадниг йосндан хаадуд болтха гиҗ седләв. 9Яһад гихлә, Бурхн мадниг, апостолмудыг, хамгин сүүлд олна чирәд үзүлхләрн, цааҗла харһсн улс кевтә һарһҗ үзүлсмн болҗана гиҗ би ухалнав. Мадниг цуг делкә, Бурхна элчнр болн әмтн цугтан хәләҗәнә. 10Христосин төлә бидн эргү болвидн. Тадн болхла Христосла ниилсндән цецн улс болвт! Бидн күчн угавидн, тадн болхла күчтәт. Тадниг күндлҗәнә, мадниг күндлҗәхш. 11Эн кем күртл бидн өлсҗ ундасҗалавидн, бидн шуурха-буурха хувцта биләвидн, мадниг гүвддг билә, бидн эврә гер угавидн. 12Бидн эврәннь һарар күнд көдлмш кеҗәнәвидн. Кемр мадниг харахла, бидн хәрүднь йөрәнәвидн. Кемр мадниг көөхлә, бидн дааҗанавидн. 13Кемр мадниг му келхлә, бидн тедниг тогтнулнавидн. Бидн делкәд буг мет болвидн, эн кем күртл олн улст һазалгдсн үлдл болвидн. 14Энүнә тускар бичхләрн, би тадниг ичәхәр бичҗәхшв. Болв тадниг эврәннь дурта үрдүд мет сурһхар тиигҗәнәв. 15Яһад гихлә, Христосла ниилснд таднд олн багшнр бәәнә, болв эцкнр тооһарн баахн. Исус Христосла нииләд Сән Зәңг таднд авч ирәд би тана эцк болв. 16Тер учр деерәс нанас үлгүр автн гиҗ би тадниг эрҗәнәв. 17Тиигәд би тадн тал Деед Эзнлә нииләд бәәх эврәннь хәәртә итклтә көвүнләм әдл Тимофейиг илгәҗәнәв. Тер көвүн таднд Христос Исусла нииләд бәәх мини җирһлин тускар сана орулх, иткдг баг болһниг эргндән яһҗ намаг сурҗахиг келх. 18Тадна зәрмснь намаг иршго гиһәд санад, караглдг болв. 19Зуг кемр Деед Эзнә таал учрхла, би тадн тал торлго ирхв. Тиигхләрн би теднә келҗәсн үгиг биш, зуг чидлинь сөрхв. 20Яһад гихлә, Бурхна йосн келсн үгд биш, чидл-күчнднь бәәнә. 21Таднд юн кергтә? Би тадн тал маля бәрҗ ирхмб, аль дуртаһар, номһнар ирхмб?


### 5


Иткдг улс дунд аля йовдл һарһдг күүнә тускар


1Тадн дунд нам буру номта улс меддго аля йовдл һарһсн үлгүр бәәнә гиҗ йосндан келцхәлә. Тернь болхла тадна негнтн эврәннь эцкиннь гергтә бәәнә гиҗәнә. 2Тадн болхла караглнат. Түүнә ормд тадн гейүрхмн болвзат? Тиим йовдл һарһсн күн тадна багас көөгдтхә.

3-4Би таднла эс бәәв чигн, седкләрн таднла бәәнәв. Тадн дунд бәәх метәр би тиим йовдл һарһсн күүг яахан меднәв. Мана Деед Эзн Исусин нернә төлә цуглрсн цагт би седкләрн таднла болхв. Маднла бәәх Исус Христосин күчәр тер күүнә цогц махмудынь уга кехин төлә 5тадн терүг эрлгин үлмәд бәрүлх йостат. Терүнә сүмсн Деед Эзнә өдрт авргддгар тиигхмн.

6Таднд бийән буульх учр уга. Элдх һуйриг невчкәхән экн кевтнь өскәдгиг тадн медвт. 7Тадн бүклдән цеврддгәр экни хуучн килнцәс цеврдтн. Тиигхләрн тадн экн уга шин элдсн һуйрла әдл болхит. Мини медсәр, йосндан болхла тадн тиимит. Яһад гихлә, Песахин хурһар тәкл тәклә. Тер хурһн Христос болҗана. 8Тиигәд килнцтә болн хар саната хуучн эктә биш экн уга өдмгтә, цевр болн үнн өдмгтә Песахин нәәриг кехмн. 9Би эврәннь бичгтән тадниг аля улсла бичә харһтн гиҗ бичләв. 10Эн делкән аля улсла цугталань биш, эс гихлә хармч, эс гихлә хулхач, эс гихлә худл шүтәнд мөргдг улсиг гиҗ би санҗасн угав. Яһад гихлә, тадн эн делкәһәс һарх йостат. 11Болв би таднд, бийән ах-дүүд тоолҗасн улс, эврән цалдң йовдл һарһад, хатуч, худл шүтәнд мөргдг, эс гихлә ховч, эс гихлә әркнч, эс гихлә хулхач улсла бичә харһтн гиҗ бичләв. Нам тиим улсла хамдан хот бичә идтн. 12-13Иткдг улсин багд эс ордг әмтнә зарһ келһн – мини керг биш. Бурхн теднә зарһ кешгов? Бурхна Бичгт иигҗ бичәтә: «Хар саната күүг эврәннь багас көөтн».


### 6


Христост иткдг улсин хоорндк зарһ


1Кемр тадн дунд кен чигн күн оңдан күүнлә зарһцад бәәхлә, Христост иткдго зарһчнр зарһ кетхә гиҗ сурх зөв бәәнү? Тиим зарһиг Бурхнд иткдг улс кех зөвтә. 2Бурхна улс делкән зарһ кехиг тадн меддговт? Кемр тадн делкән зарһ кех болхла, хоорндан болҗах метклдәг эврән тәәлҗ чадшговт? 3Бидн Бурхна элчнрин зарһ кехиг тадн меддговт? Тер төләд бидн мана бәәдлин төрмүдиг хаһлх арһта болх зөвтәвидн. 4Кемр тиим метклдән учрхла, иткдг улс дунд тоомср уга зарһчнр тал яһад одвта. 5Ичкевт! Тадн дунд Христост иткдг улсин метклдәг хаһлх цецн күн уга болхви? 6Болв ах талдан дүүтәһән зарһцҗана. Тедн Христост иткдго күүнд зарһ кех зөв өгчәнә. 7Тадн нег-негнләһән зарһцхларн шүүгдсн болҗ һарчана. Таднд һарудсн улс болад үлдсн сән болвза? Меклгдсн күн болад үлдсн сән болвза? 8Болв тадн бийән, эврәннь ах-дүүнрән му йовдлд орулад меклнәт.

9Хар саната улс Бурхна орн-нутгар өнч кеҗ авч чадшгог тадн меддговта? Бийән бичә меклтн. Цалдң йовдл һарһдг күн биш, худл шүтәнд мөргдг улс биш, алячнр биш, гомосексуалистнр биш, 10хулхачнр биш, хармч улс биш, әркнч улс биш, ховч улс биш, тонулчнр биш – эдн цугтан Бурхна орн-нутгар өнч кеҗ авч чадшго.

11Тадна зәрмтн тиим биләт. Болв тадн цеврлгдәд Бурхнд нерәдгдвт. Тадн Деед Эзн Исус Христосар болн мана Бурхна Сәкүсәр дамҗад чик седклтә болвт.


Эврәннь цогц-махмудар дамҗад Бурхиг туурултн


12«Нанд ямаран чигн йовдл һарһх зөв бәәнә» гиҗ зәрм улс келцхәнә, болв зәрм йовдлмуд туста биш. «Нанд ямаран чигн йовдл һарһх зөв бәәнә», болв би юунань чигн ялч болшго болҗанав. 13«Хот – геснә төлә, гесн – хотын төлә» гиҗ зәрм улс бас келцхәнә, болв Бурхн терүг чигн, энүг чигн уга кех. Цогц-махмуд болхла цалдң йовдлын төлә бәәхш, Деед Эзнә төлә бәәнә. Деед Эзн цогц-махмудт килмҗән өгчәнә. 14Бурхн Деед Эзиг үкхләнь әмдрүлв, мадниг бас Тер Эврәннь күчәр әмдрүлх. 15Тадна цогц-махмуд Исус Христосин цогц-махмудын мөчмүд болҗахиг тадн меддговта? Тиигәд Христосин цогц-махмудын мөчмүдиг би авад, цалдң күүкд күүнә мөчмүд кехий? Төрүц уга! 16Цалдң күүкд күүнлә ниилсн күн, терүнлә нег цогц-махмудта болҗ оддгиг тадн меддговта? Яһад гихлә, Бурхна Бичгт иигҗ бичәтә: «Хойрас нег махмуд болх». 17Болв Деед Эзнлә ниилсн күн Терүнлә седкләрн негн болна. 18Цалдң бәәдләс зултн! Күүнә һарһҗах талдан килнц терүнә цогц-махмудт харшлт болҗахш, болв цалдң йовдл һарһдг күн килнц һарһад эврәннь цогцан өвдкәҗәнә. 19Тадна цогц-махмуд тадн дотр бәәх болн Бурхнас авсн Әрүн Сәкүснә сүм болҗахиг тадн меддговта? Тадн бийдән эзн бишит. 20Бурхн тадна ормд үнинь өглә, тадниг хулдҗ авла. Тер төләд Бурхиг эврәннь цогц-махмудар дамҗад туурултн.


### 7


Гер-малын туск төрмүд


1Тадна бичснә тускар. Күн гер эс авхла сән[1]. 2Болв цалдң йовдл һаршгон төлә залу күн болһн гергтә болх, күүкд күн болһн залута болх йоста. 3Залу күн эврәннь гер-мал болсна бооцана даалһвран гергнәннь өмн күцәх зөвтә, гергн күн эврә залуһиннь өмн бас гер-мал болсна бооцана даалһвран күцәх йоста. 4Гергн күн эврәннь цогц-махмудтан эзн биш болҗана, залунь эзнь болҗана. Залу күн бас эврәннь цогц-махмудыннь эзн биш болҗана, гергнь эзн болҗана. 5Нег-негнәсн бичә зултн. Зуг цаг зуур зөвшәрәд, мөргүл кехин төлә салҗ чадҗанат. Болв эрлг тадниг килнцд уңһадгоһар терүнә хөөн дәкн нег-негнләһән хамдан харһтн. Яһад гихлә, тадн бийән бәрҗ чадшгот. 6Энүнә тускар би таднд заквр биш, селвг өгч келҗәнәв. 7Цугтан нанла әдл болтха гиҗ би санлав. Зуг күн болһн Бурхнас авсн эврә билгтә, негнь нег билгтә, хойрдгчнь – талдан билгтә. 8Гер-мал болад уга улст болн белвсн улст, нанла әдл һанцар үлдтн гиҗ би селвг өгчәнәв. 9Болв кемр тедн бийән бәрҗ эс чадҗахла, тедн гер авх йоста. Яһад гихлә, гер авсн һал мет шатҗах седвәрәс деер болх. 10Гер-мал болсн улст би биш Деед Эзн заавр өгчәнә: гергн күн залуһасн салх зөв уга. 11Болв кемр гергн залуһасн салсн болхла, һанцарн үлдтхә, эс гихлә залутаһан эвцх кергтә. Залу гергән хайшго йоста. 12Наадксднь Деед Эзн биш, би келхәр бәәнәв: кемр нег ахд Христост иткдго гергн бәәхлә, залутаһан тер бәәхәр седҗәхлә, тиим залу гергнәсн салх зөв уга. 13Кемр күүкд күн эс иткдг залута болхла, тер залунь хамдан бәәхәр седҗәхлә, тиим гергн залуһасн салх зөв уга. 14Яһад гихлә, Бурхнд эс иткдг залу гергәрн дамҗад Бурхнд нерәдгднә, эс иткдг гергн залуһарн дамҗад бас тиигнә. Кемр тиим эс болсмн болхла, теднә үрдүд буру номта улсин үрдүдлә әдл болх бәәсмн, болв тедн Бурхнд нерәдгдлә. 15Зуг Бурхнд эс иткдг гергчүд болн залус салхар седҗәхлә, салтха. Иим саамд Бурхнд иткдг күн сул бәәдлд тусҗана. Юңгад гихлә, Бурхн тадниг эвтән багтад бәәтхә гиҗ дуудвр кев. 16Бурхнд иткдг гергн, чи эврәннь залуһан аврч чадшгоһан альдас меднәч? Эс гихлә чи Бурхнд иткдг залу, эврәннь гергән аврч чадшгоһан альдас меднәч?


Бурхна таалар бәәтн


17Зуг күн болһн Деед Эзнә шиидсәр болн Бурхна кесн дуудврар җирһтхә. Эн зокъялд цуг иткдг улсиг би сурһҗанав. 18Кемр Бурхн дуудсн цагт керчүлгдсн күн бәәхлә, тиим күн эврәннь керчүлһән нуухмн биш болҗана. Кемр Бурхн дуудсн цагт эс керчүлгдсн күн бәәхлә, тиим күүнд керчүлһн керг уга. 19Керчүлгдсн күн эс керчүлгдсн төр уга юмн. Хамгин чинртәнь – әмтн Бурхна заавр күцәлһн. 20Күн болһн Бурхн дуудсн цагт бәәсн бәәдләрн үлдх зөвтә. 21Бурхн дуудсн цагт чи ялч бәәсмн болхла, бичә терүнәсн ич. Болв кемр чамд сулдхвр авх арһ бәәхлә, терүгән олзл. 22Яһад гихлә, Христосла нииләд бәәтхә гиҗ Бурхна дуудсн ялч, Христосин сулдхсн күн болҗана. Түүшң Бурхна дуудсн сул күн Деед Эзнә ялч болҗана. 23Бурхн тадниг хулдҗ авла, тиигәд тадн күүнә мухла бичә болтн. 24Ахнр-дүүнр, күн болһн Бурхнла нииләд дуудгдсн цагт бәәсәрн үлдтн.


Гер-мал уга болн белвсн улсин тускар


25Гер-мал уга улсин тускар келхлә, Деед Эзнә заавр нанд уга. Болв Деед Эзнә хәәрлтәр итклтә бәәсәр би иим санатав: 26Өдгә цагин күнд-түрүг оньгтан авч, күн болһн урднь бәәснлә әдләр бәәсн деер гиҗ би санҗанав. 27Чамд гергн бәәнү? Тиигхлә терүнәс сулдхар бичә седәд бә. Чи гер-мал болад угавч? Тиигхлә герг бичә хә. 28Болв кемр гер авхла, тиигхлә килнц һарһшгоч. Кемр күүкн мордхла, тиигхлә килнц һаршго. Зуг гер-мал болсн улс өдгә җирһлин күнд-түрүлә харһх. Таднд би харм төрҗәнәв. 29Ахнр-дүүнр, темдглсн цаг өөрдҗ йовна гиҗ би келхәр седләв. Эн өдрәс авн гергтә әмтн гергн уга мет бәәх йоста. 30Һашудҗах улс эс һашудҗах метәр, байрта улс байр уга мет, хулд кедг улс мел юмн уга улсла әдл бәәтхә, 31эн делкәг эдлҗәх улс энүг эс эдлҗәсәр бәәтхә. Юңгад гихлә, эн бәәдләрн делкә удлго җирһдгән уурх. 32Би тадниг ямаран чигн килмҗәс сул бәәтхә гиләв. Гер авад уга күн Деед Эзнә кергт килмҗән өгнә, Деед Эзнд таасгдхар седнә. 33Гертә-малта күн өдгә тетквртән килмҗән өгнә, гергнәннь сә хәәнә. 34Терүнә седклнь хойр әңгрәд бәәнә. Гер-мал уга күүкд күн болн гиҗгтә күүкд Деед Эзнә төрт килмҗән өгнә, цогц-махмударн болн седкләрн Деед Эзнд бийән яһҗ нерәдхән ухална. Болв мордсн күүкд күн өдгә цага төрмүдт килмҗән өгнә, залуһиннь сә хәәнә. 35Би иигҗ келхләрн, таднд туста болтха гиҗәнәв. Би тадна юунд чигн харшлхар бәәхшв. Тадниг би чикәр бәәтхә гиҗәнәв, тиигәд бийән бүклднь мел харшлт угаһар, Деед Эзнә керг-үүлд церглтхә гиҗәнәв. 36Кемр кен чигн күн үг орулсн гиҗгтә күүкдтә чикәр бийән эс бәрҗәхт тоолҗахла, терүндән дегд дурта болад гер авхар седҗәхлә, тер эврәннь дурарн тер күүкән авх йоста. Энүнд килнц уга. 37Кемр күүнд гер бичә ав гиҗ эс келвчн, тернь гер авшго болад, бийән һартан бәрәд, ю кехән шиидәд, гиҗгтә күүк эс авхла, чик йовдл һарһх. 38Тиигәд гер авсн күн чик йовдл һарһҗана, гер эс авчах күн терүнәс үлү сән йовдл һарһҗана. 39Залу әмд бәәтл гергн залутаһан холвата. Кемр залунь өңгрхлә, тер сул күн болад, седкл туссн күүнд мордҗ чадҗана. Зуг тер күн Деед Эзнд иткдг болх йоста. 40Болв би хүвдән иигҗ тоолҗанав: сулдсн күүкд күн мордлго үлдхләрн буйн-кишгтә болх. Би болхла Бурхна Сәкүстәв гиҗ санҗанав.


### 8


Худл шүтәнд нерәдсн хотын тускар


1Тадна бичсн худл шүтәнд нерәдсн хотын тускар. «Бидн цугтан медрлтәвидн» гиҗ зәрм улсин келсиг бидн меднәвидн. Эннь чик, зуг тиим медрл күүнд ик сана зүүлһнә, дурн болхла терүг батрулна. 2Кемр кен чигн күн юм меддв гиҗәхлә, үнндән болхла, тиим күн медх дүңгәһән медҗәхмн уга болҗана. 3Болв Бурхн Бийдән дурта күүг меднә. 4Тиигәд худл шүтәнд нерәдсн хотын тускар келҗәнәв. Эн делкән худл шүтән мел чинр угаһинь бидн меднәвидн. Бурхн һанцхн, Түүнәс оңдань уга. 5Теңгрт болн һазр деер бурхд бәәнә гиҗ келцхәдг болв чигн, үнндән болхла, олн бурхд болн деедс бәәнә. 6Болв маднд болхла, һанцхн Бурхн болн Эцк бәәнә. Тер – цуг делкән Үүдәч, бидн Терүнә төлә бәәнәвидн. Мана төлә һанцхн Деед Эзн Исус Христос бәәнә. Терүгәр дамҗад цугтан үүдлә, терүгәр дамҗад бидн җирһл аввидн. 7Болв терүг медҗәхнь цугтан биш. Зәрм улс худл шүтәнлә иҗлдәд, тиим хот уухларн, терүгән худл шүтәнә гиҗ санцхана. Тиигәд сәәг мууһас йилһх арһ баһ болсар, тедн бийән хотар бузрдасмн болҗ тоолҗана. 8Болв эдлх хот мана холваг Бурхнла ясрулҗахмн уга. Кемр бидн хот эс эдлхлә, бидн мел юм гееҗәхшвидн. Кемр бидн хот эдлҗәхлә, мел юм олҗахшвидн. 9Болв тана сул бәәдл баһ итклтә улсиг килнцд бичә орултха гиҗ болһатн. 10Кемр сәәг мууһас йилһх тату арһта күн, медрлтә чамаг буру номта улсин сүмд сууһад хот ууҗахинь үзхләрн, эннь худл шүтәнд нерәдсн хот идхднь урмд өгхий? 11Тиигҗ күч уга улсиг, ах-дүүг тана медрл алшгой? Христос терүнә төлә үклүс. 12Тиигәд ахнр-дүүнриннь өмнәс килнц һарһхларн болн теднә сәәг мууһас йилһх арһ шавтахларн, тадн Христосин өмнәс килнц һарһҗанат. 13Тер төләд кемр мини ах-дүүг эдлх хот килнцд уңһаҗахла, терүг килнцд уңһашгон төлә би мах төрүц идшгов.


### 9


Апостолмудын зөв болн даавр


1Би сул күн биший? Би апостол биший? Мана Деед Эзн Исусиг би үзәд угай? Тадн Деед Эзн мини кесн көдлмшин ашнь болҗахшийт? 2Кемр би талдан улст апостол биш болхла, яһв чигн би тадндан апостолв. Юңгад гихлә, Христосла ниилснд тадна җирһл намаг апостол болҗасна темдг. 3Намаг шалһхла, би иигҗ бийән харсдув: 4Нанд хот идх болн уух зөв угай? 5Мини зуульчлһнд Бурхнд иткдг гергм талдан апостолмудла, Деед Эзнә ахнр-дүүнрлә, Кеплә әдл намаг дахҗ чадшгой? 6Эс гиҗ һанцхн би болн Бар-Наба хойр эврәннь теткврән олхмби? 7Ямаран салдс эврәннь һаруһан даңшдви? Уста үзм тәрчкәд, ямаран тәрәч терүнә темс эс идхмб? Мал хәрүлҗәх күн, терүнә үснәс эс уухмб? 8Би энүнә тускар күүнә хәләцәс иштәһәр келҗәнү? Закан терүнә тускар эс келҗәнү? 9Яһад гихлә, Мошен Заканд иигҗ бичәтә: «Буудя цокҗах царин ам бичә бо». Бурхн цард сана зовҗану? 10Йирдән болхла, Бурхн мадна тускар келҗәхший? Мадна тускар боллго. Яһад гихлә, иигҗ бичәтә: «Һазр хаһлҗах болн буудя цокҗах күн, урһцин нег әңгнь авх нәәлвртәһәр көдлх зөвтә». 11Бидн тадн дунд Әрүн Сәкүснә эк тәрвидн. Кемр бидн хәрүднь теткврин дөң авчахла, тернь ик болхий? 12Кемр талдан улст таднас эн дөң күләх зөв бәәхлә, терүнәс үлү зөв маднд бәәнә. Болв бидн эн зөвән олзлҗахшвидн. Христосин туск Сән Зәңг торлго тардгар бидн цугинь даахдан белнвидн. 13Сүмд церглҗәсн улс сүмәс тетквр авдгиг тадн меддговта? Тәкл тәкдг ормд церглҗәх улс тәклин малас эврәннь хүвән авх зөвтәй? 14Сән Зәңг тархаҗах улс тедү мет терүнәс җирһлиннь тетквр олх йоста гиҗ Деед Эзн закв. 15Болв би эн зөвин нег чигинь олзлсмн угав. Тиигәд би эн зөвиг бийиннь төлә эдлхәр бичҗәхшв. Тиим юм һарһхин орнд би шулуһар үксв. Нег чигн күн бардмнх учр нанас булаҗ чадшго. 16Сән Зәңг тархасарн би бардмнҗ чадшгов. Эн нанд өгсн заавр. Кемр Сән Зәңг эс тархахла, би басл зовлң эдлхв! 17Кемр энүг эврәннь дурар тархасмн болхла, тиигхлә би мөңгәр ачлгдх зөвтә бәәсмн. Зуг би даалһврар цәәлһвр кеҗәнәв, яһад гихлә, Бурхн нанд эн төриг күцәтхә гиҗ даалһв. 18Тиигхлә мини ачлвр ямаранв? Сән Зәңгиг би өңгәр цәәлһҗәнәв, терүнә өгчәх зөвиг би олзлҗахшв. 19Би кенә чигн ялч эс болсн бийнь олн улсиг Бурхнд иткүлхәр би бийән цугтаннь ялч кевв. 20Христост евреймүдиг иткүлхәр би еврей болв. Мошен закаһар эс бәәв чигн Мошен закаһар бәәдг улст, тедниг Христост иткүлхәр би зака күцәдг күн болв. 21Закан угаһар бәәдг әмтнд тедниг Христост иткүлхин төлә би закан уга күн болв. Болв эннь намаг Бурхна зака эс күцәҗәнә гиҗәх темдг биш, терүнәс үлү би Христосин зака күцәҗәнәв. 22Күчн уга улст, тедниг Христост иткүлхәр би күчн уга күн мет болв. Цугтаннь төлә би цугнь болв, тиигхләрн зәрмсинь яһад болв чигн Христост иткүлхәр тиигв. 23Энүг цугтаһинь би Сән Зәңгин төлә кеҗәнәв, эврән чигн Терүнә әдс авхар седләв. 24Урлданд олн улс гүүнә, болв һанцхн күн диилвр бәрнә. Тер төләд ачлвр авхар гүүтн. 25Бөкнр цугтан бийән чаңһ бәрнә. Энүгән тедн цаг зуур ачлврин төлә күцәнә, бидн болхла энүг мөңк ачлврин төлә кеҗәнәвидн. 26Тиигәд би керг угаһар гүүшгов, аһарт нудрмарн сегсрҗ ноолдшгов. 27Болв би эврәннь цогц-махмудан һарднав, терүг эврәннь седсәрн бәрнәв. Иигҗ би талдан улст ном цәәлһхләрн, урлданд орх зөвән геешгон төлә тиигнәв.


### 10


Худл шүтәнд бичә мөргтн


1Ахнр-дүүнр, мана өвкнр цаһан үүләр харсгдҗ йовҗ, тедн цугтан Улан теңгс һатлсиг тадниг медтхә гиҗ би санлав. 2Үүлнд болн теңгст орулсар тедн Мошелә ниилв.

3Тедн цугтан Бурхна күчәр өггдсн өдмг идлә, 4тедниг дахсн уулын хадар Бурхна гүүлгсн уснас уула. Тер хаднь Христос бәәҗ.

5Болв тер бийнь Бурхн теднә ик зууһинь таассн уга, теднә үксн цогцнь эрм-цаһан көдәд эргндән хайгдв. 6Мадн Израилин өвкнрлә әдл хар саната йовдлмуд һарһхар бичә седтхә гихлә, тернь үлгүр болҗана. 7Теднә зәрмснь худл шүтәнд мөргснлә әдл бидн тиигх йосн угавидн. Бурхна Бичгт иигҗ бичәтә: «Әмтн сууһад хот идәд, ууһад, дәкәд экләд биилцхәв». 8Бидн теднә зәрмсиг дураҗ, аля кех зөв угавидн. Аштнь тиим йовдл һарһснд нег өдр 23.000 күн үкв. 9Зәрм улсиг дураһад, бидн Христосиг сөрх зөв угавидн. Аштнь тедн моһад зуулһад үкцхәв. 10Зәрм улсиг дураһад бидн һундл келх зөв угавидн. Аштнь тедн алачар ка цокгдв. 11Эннь талдан улст үлгүр болдгар учрв, эннь маднд сагар бәәлһнә темдг болв. Яһад гихлә, бидн цагин чилгчд бәәнәвидн. 12Кемр тадн батар зогсаҗанавидн гиҗ санҗахла, саглтн, унҗ одвзат. 13Тадна һатлҗ һарсн сөрү йовдлмуд йирин күүнә сөрү йовдлмуд болҗана. Болв Бурхн итклтә, таднд чидләстн даву юм сөрүлшго. Сөрүлсн цагт тадниг даахин төлә Бурхн хаалһ һарһҗ өгх. 14Тиигәд күндтә ахнр-дүүнр, худл шүтәнд мөргхәсн зултн. 15Би таднд, ухата улст гиһәд, келҗәнәв. Мини келсиг эврән йилһәд хәләтн. 16Кемр бидн Бурхнд ханлтан өргәд йөрәлин ааһас ууҗахла, Христосин цусиг хувалцҗахший? Кемр бидн өдмгәс хуһлҗ авхларн бидн Христосин цогц-махмуд хувалцҗахший? 17Негхн өдмг бәәдг болҗана. Бидн олн болв чигн нег цогц-махмуд болҗанавидн, яһад гихлә, бидн нег өдмгәс иднәвидн. 18Израилин улсиг хәләлт: Тәкл тәксн хотас идсн улс тәклин ширән көдлмшт орлцачнр эс болшгой? 19Тәкл тәксн хот эс гихлә, худл шүтән чинртә гиҗ би санҗану? 20Уга, зуг буру номта улс тәкл тәкхләрн, тер хотан Бурхнд биш, хар сәкүсдт өгчәнә гиҗ би келҗәнәв. Би тадниг хар сәкүсдлә бичә үүрлтхә гиҗәнәв. 21Тадн Деед Эзнә ааһас болн хар сәкүснә ааһас дегц ууҗ чадшгот. Тадн нег кемлә дегц Деед Эзнә ширән ард болн хар сәкүсдин ширән ард сууҗ чадшгот. 22Деед Эзиг бидн уурлулхмби? Бидн Терүнәс чидлтәй? 23«Ю болв чигн кех зөв бәәнә» гиҗ зәрм улс келцхәнә, зуг цугтад олз бәәнә гиҗ келҗ болшго. «Ю болв чигн кех зөв бәәнә», зуг цугтан батрҗахш. 24Кен чигн күн эврә бийиннь олз бичә хәәтхә, өөрхн улсиннь олз хәәтхә. 25Базрт хулдгдҗах махнас дуртаһан идтн. Зуг сәәг мууһас йилһхх арһин сурврмуд бичә тәвтн. 26Яһад гихлә, «һазр болн терүн деерк кевтән Деед Эзнә». 27Кемр Бурхнд иткдго күн таниг хот эдлтн гиһәд дуудхла, йовхар седхлә, йовад цугтаһинь идтн. Зуг сәәг мууһас йилһх арһин сурврмуд бичә тәвтн. 28-29Кемр таднд кен негнь иигҗ келхлә: «Энүгәр тәкл тәклә», тиигхлә тер хотыг энүг келсн күүнә төлә бичә идтн, сәәг мууһас йилһх арһин төлә бас бичә идтн: Би тадна арһин биш, терүнә арһин тускар санҗанав. «Болв мини сул бәәдлд талдан улсин сәәг мууһас йилһх арһ яһад боомтг болҗахмб? 30Кемр би зальврад хот эдлҗәхлә, тиигхлә тер хотас көлтә мини тускар яһад му келҗәхмб? Эн хот уусндан би Бурхнд ханлтан өргҗәнәв» гиҗ негнь келнә. 31Тер төләд тадн кеҗәх тоотан идҗәхләрн, эс гихлә ууҗахларн Бурхн туурдгар кетн. 32Тадн евреймүдт, буру номта улст, Христост иткдг Бурхна багд чигн харшлт болдгоһар җирһтн. 33Нанла әдл бәәтн. Би цугтаднь юунднь чигн тааста болхар седнәв, бийдән олз хәәҗәхшв, талдан улс авргдтха гиһәд теднә сә хәәнәв.


### 11


1Би Христосиг яһҗ дуранав, тиигҗ тадн намаг дуратн.


Хургин зокъялмуд


2Тадн намаг кезә чигн мартлго, мини өгсн номар бәәснд би тадниг буульҗанав. 3Болв би тадниг иим юм медтхә гиҗәнәв: Христос залу болһна толһач, гергнә толһачнь залунь болҗана, Христосин толһачнь Бурхн болҗана. 4Тиигәд залу болһн махлаһан авлго мөргҗәхлә эс гихлә әәлдхлә, тер күн Христосиг күндлдгон темдг. 5Толһаһан бүрклго мөргҗәх эс гихлә әәлдхҗәх күүкд күн болһн эврәннь залуһан күндлҗәхш. Эннь күүкд күн толһаһан таахлулснла әдл болҗана. 6Кемр күүкд күн толһаһан бүркшгоһар бәәхлә, тиигхлә тер толһаннь үсән ахрар хәәчлтхә. Болв күүкд күн үсән хәәчлх хусата толһата болхасн ичҗәхлә, тиигхлә тер толһаһан бүрктхә. 7Залу күн Бурхна дүр болн Терүнә туурмҗ үзүлҗәсәрн толһаһан бүркшго болҗана. Күүкд күн болхла залуһиннь туурмҗ үзүлҗәнә. 8Яһад гихлә, залу күн күүкд күүнәс үүдәгдсмн биш, күүкд күн залу күүнәс үүдәгдлә. 9Залу күн күүкд күүнә төлә үүдәгдсн биш, күүкд күн залу күүнә төлә үүдәгдлә. 10Тиигәд Бурхна элчнрин төлә күүкд күн толһадан боодг бүркәгтә болх зөвтә. 11Болв Деед Эзнә ниицәһәр гергн залуһиннь медлд бәәх йоста, залу гергнәннь медлд бәәх йоста. 12Яһад гихлә, күүкд күн яһҗ залу күүнәс үүдәгдсмб, тиигҗ ода залу күн күүкд күүнәс төрнә. Зуг цугтан Бурхнас үүднә. 13Эврән ухалтн: күүкд күн Бурхнд толһаһан бүрклго мөргсн сән йовдлий? 14-15Залу күн ут үстә болхла, ичртә бәәдгинь темдг. Күүкд күн ут үстә болхла, эннь күндллһнә темдг гиҗ йиртмҗин бийнь мадниг сурһҗахший? Ут үсн энүнд бүркәг болтха гиҗ өггдҗ. 16Кемр энүнә тускар зүтклдх күн бәәхлә, би иигҗ келхв: маднд чигн, Бурхнд иткдг багмудт чигн оңдан авъяс уга.


Деед Эзнә асхна хотын тускар


17Болв диг-дарани заавр өгхләрн, би тадниг буульхар бәәхшв. Яһад гихлә, тадна хургас мунь ик, олзнь баһ. 18Тиигәд хамгин түрүнд тадн хургтан хурхларн, хоорндан хувагдна гиҗ соңслав. Би энүнә зәрмднь иткҗәнәв. 19Таднас кен итклтәһинь медхин төлә тадн хоорнд хувагдлһн маһд уга бәәх зөвтә. 20Тадн хамдан хурхларн, Деед Эзнә хот ууҗахшит. 21Юңгад гихлә, күн болһн наадксан күләлго эврәннь хотан иднә. Тиигәд зәрмснь хот уга үлднә, зәрмснь согтна. 22Хот идх, уух эврә гер таднд угай? Эс гихлә тадн Бурхна иткдг улсиг күндлҗәхшт, хоосн улсиг дорацулҗант? Би таднд ю келхмб? Тадниг иим юм һарһснд буульхмби? Уга. Би буульшгов. 23Яһад гихлә, би Деед Эзнәс таднд өгсн ном авлав. Бәрүлҗ өггдсн сөөһәр Деед Эзн Исус өдмг авад, 24Бурхнд ханлтан өргәд, өдмгиг хуһлад Тер иигҗ келҗ: «Тадна төлә тәкл тәкҗәх эн мини цогц-махмуд. Намаг санад тиигҗ кетн». 25Терүнлә әдл асхна хотын хөөн ааһ авад иигҗ келв: «Мини цуснас тогтсн эн шин бооцана ааһ. Үүнәс уухларн, Намаг санад тиигҗ кетн». 26Яһад гихлә, тадн эн өдмг идхләрн болн эн ааһар уухларн, Деед Эзиг иртл, тадн Терүнә үклиг герчлҗәнәт. 27Тиигәд эн өдмг идсн, эс гихлә Деед Эзнә ааһас терүг күндллго уусн күн Деед Эзнә цогц-махмудын болн цусна өмнәс килнц һарһсндан бурута болх. 28Күн болһн бийән шинҗлчкәд Деед Эзнә өдмг идтхә, Терүнә ааһас уутха. 29Кемр эн өдмг идәд болн эн ааһас ууҗах күн Деед Эзнә цогц-махмудын тускар эс санхла, тер күн идх-уух цаглаһан бийән зарһд орулҗана. 30Тер учрар тадна ик зунь чинән уга болн гемтә, зәрмснь үкҗ одв. 31Кемр бидн бийән шинҗләд бәәсмн болхла, Бурхн мана зарһ кешго билә. 32Болв мадниг делкәлә хамдан цааҗла харһулшгон төлә Деед Эзн мана зарһ кеснд бидн сурһуль авнавидн. 33Тиигәд мини ахнр-дүүнр, кемр тадн хамдан хот идхәр цуглрхларн, нег-негән күләтн. 34Кемр тадн өлсҗ йовхла, хамдан цуглрхларн, Бурхна зарһла харһшгон төлә гертән хотан уучкад һартн. Оңдан төрмүдәр болхла, би таднд ирхләрн заавр өгнәв.


### 12


Әрүн Сәкүснә билгүд


1Тадна бичсн Әрүн Сәкүснә билгүдин тускар. Тадниг теднә тускар медтхә гиләв. 2Бурхн уга бәәдләр бәәхдән, тадниг күн түлкҗәх мет, келн уга худл шүтәдт мөргдгән тадн меднәлмт. 3Тиигәд кемр Бурхна Сәкүсн күүһәр дамҗад келҗәхлә, күн Исусиг хараҗ чадшгог тадн медтхә гиҗәнәв. Зуг күүһәр дамҗад Әрүн Сәкүсн эс келхлә, нег чигн күн: «Исус – Деед Эзн» гиҗ келшго. 4Зүсн-зүүл билгүд бәәнә, болв Сәкүсн нег кевтән. 5Зүсн-зүүл церглтс бәәнә, болв Деед Эзн нег кевтән. 6Бурхна зүсн-зүүл йовдлмуд бәәнә, болв Бурхн нег кевтән. Цугтаднь эн юмиг Бурхн өгнә. 7Олна сән бәәдлин төлә күн болһнд билг өгчәхдән Сәкүсн Бийән үзүлҗәнә. 8Негнднь Әрүн Сәкүсн цецнә үг өгнә, талдан күүнд медрлин үг өгнә. 9Талдан күүнд Әрүн Сәкүсн иткл өгнә, зәрмсднь Әрүн Сәкүсн эдгәдг билг өгнә. 10Зәрм күүнд Әрүн Сәкүсн өвәрц юм һарһх билг, зәрмднь – әәлдх билг, зәрмсднь – сәкүсд йилһҗ чадх билг, талдан күүнд – олн келәр келдг билг, зәрмсднь – олн улсин кел цәәлһҗ өгх билг өгнә. 11Болв эннь цугтан ор һанцхн Әрүн Сәкүснә йовдлмуд болҗана. Тиигәд Әрүн Сәкүсн Эврәннь таалар күн болһнд билг өгнә.


Олн мөчмүдтә цогц-махмуд


12Күүнә цогц-махмуд негн болв олн мөчмүдтә. Олн мөчмүдтә болв чигн, болв тедн нег цогц-махмуд бүрдәҗәнә. Тиигҗ Христосин тускар келҗ болҗана. 13Яһад гихлә, нег Сәкүсн мадниг, евреймүдиг болн буру номта улсиг, ялчнриг болн сул бәәх улсиг нег цогц-махмудын мөчмүд кев. Бидн цугтан Бурхнас нег Сәкүс аввидн. 14Цогц-махмуд нег әңгәс биш, олн әңгәс бүрднә. 15Кемр көл иигҗ келсн болхла: «Би һар эс болсндан, цогц-махмудын мөч бишв». Энүнәс көлтә цогц-махмудын мөч биш болхви тер? 16Кемр чикн иигҗ келсмн болхла: «Би нүдн эс болсндан цогц-махмудын мөч бишв». Энүнәс көлтә цогц-махмудын мөч биш болхв тер? 17Кемр цогц-махмуд бүклдән нүдн болсн болхла, тиигхлә яһҗ тер соңсх бәәсмб? Кемр цогц-махмуд бүклдән чикнәс бүрдсмн болхла, яһҗ тер үнрчлх бәәсмб? 18Болв Бурхн зүсн-зүүл мөчмүдиг Эврәннь седвәрәр цогц-махмудт тәвв. 19Кемр цугтан нег мөч болсн болхла, тиигхлә цогц-махмуд уга болх билә. 20Болв олн мөчмүд бәәнә, зуг цогц негн болдг. 21Нүдн һарт иигҗ келҗ чадшго: «Чи нанд керг угач». Толһа көлд бас иигҗ келшго: «Тадн нанд керг угат». 22Түүнәс үлү чинән уга мөчмүд улм кергтә болҗана. 23Цогц-махмудын баһ чинртәд тоолгдҗах мөчмүдт бидн ик оньгтаһар килмҗән өгнәвидн. Күн үзшго мөчмүдиг бидн талдан нүднәс эвтәһәр далдлнавидн. 24Болв сәәхн мөчмүдт тиим килмҗ керг уга. Бурхн цогц-махмуд бүрдәхләрн, килмҗ керглгдҗәх мөчмүдт икәр килмҗ тусдгар бүрдәҗ. 25Тиигәд цогцд хувалһн уга, мөчмүд цугтан нег-негндән әдл килмҗ өгчәнә. 26Кемр цогцин нег мөч зовҗахла, терүнлә хамдан мөчмүд цугтан зовҗана. Кемр нег мөчиг туурулҗахла, терүнлә хамдан мөчмүд цугтан байрлна. 27Тадн Христосин цогц-махмуд болҗанат, таднас күн болһн Терүнә мөч болҗана. 28Христост иткдг улс дунд Бурхн түрүләд зәрмснь – апостол болтха, хойрдгчнь – әәлдәчнр, һурвдгчнь – багшнр болтха гиҗ шиидҗ. Зәрмстнь Бурхн өвәрц юм кех, зәрмстнь – эдгәх арһ, зәрмстнь – дөң болх, зәрмстнь – һардх, зәрмстнь – олн келәр келдг арһ өгч. 29Цугтан апостолмудый? Цугтан әәлдәчнрий? Цугтан багшнрий? Цугтан өвәрц юм һарһх арһтай? 30Цугтан әмдрүлдг билгтә болхий? Әмтн цугтан зүсн-зүүл келәр келҗ чаддви? Цугтан кел цәәлһҗ чадх арһтай? 31(а) Түүнәс чинртә билгтә болхар седтн.


Дурна тускар


(31б) Би таднд терүнәс үлү сән хаалһ үзүлсүв.


### 13


1Кемр би цуг әмтнә келәр, нам Бурхна элчнрин келәр келдг болад, зуг дурн уга болсмн болхла, тиигхләрн би хәңкнҗәх улан мөңгн көңкрг мет болн көгҗмин әәтә цаң мет болх биләв. 2Кемр нанд әәлдәчин билг бәәһәд, цуг нуувчиг меддг болад, цуг медрлтә болн итклтә болсарн уул көндәҗ чаддг болхла, зуг дурн уга бәәхлә, тиигхлә би юмн бишв. 3Би кемр бәәсән цугтаһинь түгәһәд өгәд, нам эврәннь цогц-махмудан шататха гиһәд өгсмн бийнь, дурн уга болхла, нанд мел олз уга. 4Дурн тесвртә болн цаһан саната, дурн үлү үзхш, караглхш. Дурн ик сана зүүхш, 5модьрун биш. Дурн бийдән олз хәәхш, уурта биш, өшә некхш.

6Дурн өшәтә юмнд байрлхш, болв үнн юмнд байрлна. 7Дурн цугинь даана, цугтаһинь иткнә, цугтаднь нәәлнә, дурн тесвртә. 8Дурн мөңк. Әәлдхл чилх, келн тагчгрх, медрл уга болх. 9Яһад гихлә, мана медрл күцц биш, мана әәлдхлһн күцц биш. 10Болв кемр күцц юмн ирхлә, дутунь уга болх. 11Би нилх цагтан нилхинәр келдг биләв, ухалдг биләв, нилх бичкнә тоолврта биләв. Болв бөдүн күн болхларн, би бичкнәк цага тоотыг авсн угав. 12Ода бидн цугтаһинь бүркг нүр үздгт үзҗәхәр үзҗәнәвидн, хөөннь бидн цугтаһинь чирәһәрн нүүрцҗ үзхвидн. Ода би юм күцц медхшв. Бурхн намаг меддг әдләр хөөннь би цугинь күццднь медхв. 13Ода деерән һурвн юмн үлдҗәнә: иткл, нәәлвр, дурн. Эднәс хамгин чинртәнь дурн болҗана.


### 14


Әәлдхлин болн олн келәр келдг билг


1Дурнд седклән тәвтн. Әрүн Сәкүснә билгүд, түүнәс үлүһәр әәлдхлин билг авхар седтн. 2Медгддго келәр келҗәх күн күүнд биш Бурхнд келҗәнә. Яһад гихлә, терүнә келсиг күн медҗәхш. Әрүн Сәкүсәр дамҗад нуувч тер келҗәнә. 3Болв әәлдәч әмтиг сурһҗана, урмд өгчәнә, тогтнулҗана. 4Медгддго келәр келҗәх күн бийән сурһҗана. Әәлдәч болхла иткдг улс сурһҗана. 5Би болхла таднас күн болһн медгддго келәр келтхә гиҗ санлав, болв тадн әәлдхлә деер болх. Бурхнд иткдг улс сурһхин төлә медгддго келәр келсиг кен болв чигн эс цәәлһхлә, әәлдхл келҗәх күн медгддго келәр келҗәх күүнәс даву. 6Тиигәд, ахнр-дүүнр, кемр би тадн тал ирәд медгддго келәр келхлә, терүнәс таднд ямаран олз болхмб? Кемр би, нанд Бурхна сексн тоотыг эс гихлә медрл, эс гихлә әәлдхл, эс гихлә ном таднд авч эс ирхлә, мел олз уга. 7Үлгүрнь, әмн уга көгҗмин инструментмуд авад хәләтн: флейтиг эс гихлә арфиг. Кемр тал-талдан ә эс һарһхла, ямаран айс наадҗахиг яһҗ медхмб? 8Кемр бүрә бүшкүр шишлң докъя эс өгхлә, кен дәәнд белдхмб? 9Түүшң таднла болҗана. Кемр тадн эврәннь келәр медгддго үг келхлә, тана келсиг яһҗ медхмб? Тадна келсн юмн биш. 10Делкәд олн зүсн-зүүл келн бәәнә, тедн цугтан эврә чинртә. 11Кемр би келнә чинр эс медҗәхлә, тер келәр келҗәх улс нанд талдан орна улс болх, би теднд талдан орна күн болхв. 12Түүшң танад болҗана. Тадн Әрүн Сәкүснә билгүд авхар икәр седҗәхләрн, иткдг улс сурһхд церглҗәх билгүд икәр олзлтн. 13Тиигәд талдан келәр келҗәх күн эврәннь келән цәәлһхин төлә зальвртха. 14Яһад гихлә, кемр намаг талдан келәр зальврхла, мини сәкүсн зальврна, мини ухан терүнәс мел олз авчахш. 15Тиигхлә би яахмб? Би Әрүн Сәкүсәрн зальврнав, болв ухаһарн бас зальврнав. Би Сәкүсәрн дуулнав, ухаһарн бас дуулнав. 16Кемр чи Бурхнд Әрүн Сәкүсәрн ханлт өргҗәхлә, хаҗуд бәәх улсин кен негнь чини ханлтын хәрүд яһҗ «Тиигтхә!» гиҗ келхмб? Чамаг ю келҗәхиг тер медҗәхш. 17Чи Бурхнд сәәнәр ханлт өргнәч, болв оңдан күн дасҗ чадҗахш. 18Би талдан келмүдәр тадна кенәстн болв чигн икәр келҗәсндән Бурхнд ханлтан өргҗәнәв. 19Болв иткдг улсин хургт медгддго келәр арвн миңһн үгин ормд талдан улсиг сурһхин төлә медгдх тавн үг би келсв.

20Ахнр-дүүнр, ухаһарн бичкдүд бичә болтн. Му юмнд бичкдүд мет болтн, болв ухан-санаһарн икчүдлә әдл болтн. 21Бурхна Бичгт иигҗ бичәтә: «Би эн улст медгддго келәр келҗәх улсар дамҗад келнәв, талдан орна улсар дамҗад келнәв, болв тиигв чигн тедн Намаг соңсшго гиҗ Деед Эзн келҗәнә». 22Тиигәд медгддго келәр келлһн иткдг улсин төлә биш, эс иткдг улсин төлә онц темдг болҗана. Әәлдхл эс иткдг улсин онц темдг биш, иткдг улсин онц темдг. 23Кемр иткдг улс цугтан цуглрад, медгддго келәр күүндҗәхлә, эгл улс эс гихлә Бурхнд иткдго улс орҗ ирхләрн, «тадн адрҗанат» гиҗ келшгой? 24Болв кемр цугтан әәлдҗәх цагт Бурхнд эс иткдг күн, эс гихлә эгл күн орҗ ирхлә, тер күүнә килнцнь әәлдхләр илдкгдх. Соңсҗасарн тер зарһла харһх. 25Терүнә нуувч седвәрнь илдкгдх, тер элкдәд, Бурхнд мөргәд келх: «Тадн дунд йосндан Бурхн бәәҗ!»


Иткдг улсин хургин диг-даран


26Ахнр-дүүнр, би иигҗ ухалҗалав. Тадн хамдан цуглрхларн, тадна негнд частр бәәнә, хойрдгчднь ном, талданднь Бурхнас илднь келх үг бәәнә, талданднь медгддго келәр келх арһ бәәнә, бас негнь медгддго келәр келсиг цәәлһх арһ бәәнә. Эдн цугтан иткдг улс батрулхин төлә бәәхмн болҗана. 27Кемр кен нег күн медгддго келәр келҗәхлә, тиигхлә хойрнь эс гихлә, зуг һурвнь чеерүдәр келтхә. Тиигхләрн негнь ю келҗәхиг цәәлһх зөвтә. 28Кемр медгддго келәр келсиг цәәлһдг күн уга болхла, тиигхлә медгддго келәр келхәр седҗәсн күн хургт тагчг бәәтхә, зуг бийдән болн Бурхнд келтхә. 29Хойр эс гихлә һурвн әәлдәчнр келтхә, цуглрсн улс цугтан келсн үгмүдинь үнлтхә. 30Кемр цуглрсн улс дундас негнь Бурхнас илдкл авчахла, тиигхлә келҗәсн күн тагчгрх йоста. 31Тадн сурһмҗ болн урмд авхин төлә цугтан селгәһәр әәлдхл кеҗ чадҗанат. 32Әәлдхлин билг әәлдәчин медлд бәәх йоста. 33Бурхн диг-дара эвдлһнә Бурхн биш, эвин Бурхн болҗана. Тадн Бурхна улсин цуг багмудар цуглрхла, 34күүкд улс тагчг бәәтхә. Теднд келх зөв өгчәхш, Закана некврәр тедн соңсхврта бәәх йоста. 35Кемр тедн ю болв чигн дасхар седҗәхлә, гертән эврәннь залуһасн сурх йостат. Яһад гихлә, күүкд күүнд хургт келхд ичртә. 36Бурхна үг таднас һарви? Эс гихлә зуг һанцхн таднд күрви? 37Кемр бийән әәлдәчд, эс гихлә Әрүн Сәкүсн һардҗах күүнд тоолҗахла, тиим күн мини бичҗәсиг цугтаһинь Деед Эзнә заавр мөн гиҗ нанла зөвшәрх йоста. 38Энүг һазалҗах күүг, тадн бас һазалтн. 39Тиигәд, ахнр-дүүнр, әәлдхәр шунтн, болв медгддго келәр келҗәхиг бичә хөртн. 40Зуг цугтан диг-даратаһар болн сән кевәр күцәгдх йоста.


### 15


Христосин әмдрлһн


1Ахнр-дүүнр, мини цәәлһҗ өгсн Сән Зәңгин тускар таднд бас нег дәкҗ сана орулхар седләв. Тадн терүг авад, эврәннь ул келәт. 2Кемр тадн мини цәәлһҗ өгсн Сән Зәңг бәрхлә, хара эс итксмн болхла, тадн Сән Зәңгәр дамҗад авргдвт. 3Хамгин һол төрнь – авсан би таднд өгләв. Бурхна Бичгт бичгдсәр Христос мана килнцәс көлтә үкв. 4Бурхна Бичгт бичгдсәр Христос оршагдла, дәкәд һурвдгч өдртән әмдрлә. 5Хөөннь Кепт тер үзгдв. Дәкәд арвн хойр сурһульчнрт. 6Дәкәд Христос тавн зу һар ахнр-дүүнрт дегц үзгдв. Теднә ик зунь ода чигн әмд, зәрмснь өңгрҗ одв. 7Дарунь Христос Яковд болн апостолмудт цугтаднь үзгдв. 8Би чик биш цагт һарсн күүнлә әдл болсн бийнь хамгин сүүлднь нанд үзгдв. 9Би апостолмудын хамгин чинр угань болҗанав. Би, нам апостол гих нер зүүх зөв угав. Яһад гихлә, би Христост иткдг улсиг даҗрдг биләв. 10Болв Бурхна цаһан санаһар би тиимв. Бурхна хәәрлт нанд киидән давсн уга: апостолмудас цугтаһаснь икәр би көдлв. Зуг би биш, мини дотрк Бурхна хәәрлт тиигв. 11Би эс гихлә тедн таднд тиигҗ цәәлһв, тадн тиигҗ итквт.


Үксн улсиг әмдрүллһн


12Кемр Христос үкәд әмдрлә гиҗ цәәлһгдҗәхлә, тадна зәрмснь үкснә хөөн әмдрдмн биш гиҗ келҗәхмб? 13Болв үкснә хөөн әмдрдго болхла, тиигхлә Христос чигн әмдрүлгдсн уга. 14Кемр Христос эс әмдрүлгдсн болхла, тиигхлә, бидн киидән Сән Зәңг цәәлһҗәнәвидн, тадн киидән иткҗәнәт. 15Түүнәс даву бидн Бурхна тускар худл келдг улс болҗанавидн. Яһад гихлә, Христосиг үкснә хөөн Бурхн әмдрүлв гиҗ бидн терүнә тускар герчлләвидн. Болв кемр үксн улс дәкҗ әмдрдгонь үнн болхла, тиигхлә Бурхн Христосиг әмдрүлсмн уга. 16Яһад гихлә, кемр үксн улс әмдрдго болхла, тиигхлә Христос әмдрүлгдсн уга. 17Кемр Христос эс әмдрүлгдсн болхла, тадн харҗахар иткҗәнәт, тадн ода күртл килнцд авлгдҗ бәәнәт. 18Түүшң Христост иткәд үксн улс мөңк зовлңд орв. 19Кемр бидн эн җирһлдән Христост нәәлҗәхлә, бидн цугтаһаснь хөв уга улс болҗанавидн. 20Болв Христос үкәд әмдрүлгдлә! Эннь үксн улс бас әмдрүлгдх гисиг лавлҗана. 21Эн делкәд үкл негхн күүһәр дамҗад ирснлә әдләр үкләс әмдрүллһн негхн күүһәр дамҗад ирв. 22Цугтан Аадмла нииләд үксн мет мел тиим кевәр цугтан Христосла ниилсндән әмдрүлгдх. 23Зуг күн болһн чик диг-дараһар әмдрүлгдх: түрүләд Христос, Терүг ирхләг Терүнә болсн улс әмдрүлгдх. 24Тиигәд эн орчлңгин чилгч ирх. Һардҗах, йос бәрҗәх болн күчтә сәкүсдиг Христос уга кеснәннь дару залвран Эцк Бурхнд Тер бәрүлҗ өгх. 25Яһад гихлә, Бурхн цуг дәәсиг дииләд Христосин көлд хайтл, тер кем күртл Христос залх йоста. 26Уга кегдх сүүлңк дәәсн – үкл. 27Яһад гихлә, «Бурхн цугтаһинь Терүнә көлд кевтүлв». «Цугтан» гисн тоод Бурхн орҗахш, эн Эврән цугтаһинь Христосин медлд орулв. 28Бурхн цугтаһинь Христосин медлд орулхла, тиигхлә Көвүнь, Христос, Эврән Терүнә медлд цугтаһинь орулсн Бурхна медлд орх. Тиигәд Бурхн цугтаһинь залх. 29Үксн әмтнә төлә уснд кирслгдснь ю кеҗәхмб? Кемр үксн әмтиг әмдрүлдго болхла, теднә төлә ю хәәҗ уснд кирслгдхмб? 30Агчм болһн бидн ю хәәҗ әмәрн шордхмб? 31Ахнр-дүүнр, би өдр болһн үкл үзнәв. Би энүнд ик санаһар андһар өгчәнәв. Мана Деед Эзн Исус Христосин өмн би таднар эн ик сана зүүнәв. 32Әмтнә хәләцәр келхлә, Епест бәәх аңгудла ноолдхд нанд ямаран олз орла. Кемр үксн әмтиг әмдрүлдго болхла, «ода идәд уухмн, яһад гихлә, маңһдур үкч одхвидн». 33Бичә меклгдтн. «Му хань күүг үрәнә». 34Шинәс ухатаһар бәәһәд, килнц һарһдган хайтн. Тадна зәрмснь Бурхиг медхш гиҗ тадниг би ичәхәр бәәнәв.


Цогц-махмудыг әмдрүллһн


35Зәрмнь иигҗ сурх: «Үксн әмтн яһҗ әмдрдв? Тедн ямаран цогцта болхмб?» 36Һәргтәч! Тәрәнә эк чи тәрҗәхлә, үкчкәд тер урһад һарх. 37Урһмл кевтнь чи тәрҗәхшч, келхд буудян эс гихлә талдан йирин нег умш тәржәнәч. 38Эн экнд Бурхн эврәннь таалар урһц өгчәнә. Бурхн умш болһнд кергтә урһц өгнә. 39Цогц болһн әдл биш. Күн нег бәәдлтә цогц-махмудта, аңгуд талдан, шовуд – талдан, заһсд – талдан. 40Теңгрт болн һазр деер эврә дүрсн бәәнә. Теңгрин дүрснә туурмҗ һазр деерксин дүрснә туурмҗас йилһрнә. 41Нарна туурмҗ негн, сарин туурмҗ оңдан, одд эврә туурмҗта. Одн болһн талдан оддас эврәннь туурмҗарн йилһрнә. 42Үксн улс әмдрүлгдх цагт бас тиим болх. Үксн цогц һазрт булгдна, әмдрүлхлә мөңк болх. 43Мунь булгдна, сәнь әмдрүлгднә. Күчн татунь булгдна, чидлтәнь әмдрүлгднә. 44Һазра цогц-махмуд булгдна, Әрүн Сәкүснә өгсн цогц-махмуд әмдрх. Һазра цогц-махмуд бәәнә, Әрүн Сәкүснә өгсн цогц-махмуд бәәнә. 45Бурхна Бичгт иигҗ келгдҗәнә: «Түрүңк күн Аадм әмтә-киитә болв», сүүлңк Аадм болхла җирһл өгдг сәкүсн болв. 46Түрүләд Әрүн Сәкүснә өгчәх җирһл ирҗәхш, һазра ирҗәнә. Терүнә хөөн Әрүн Сәкүснә өгчәх җирһл ирх. 47Түрүңк күн һазрин шораһас үүдәгдҗ, хойрдгч күн – теңгрәс. 48Һазра улс һазрин күүнә бәәдлтә, теңгрин улс теңгрәс ирсн күүнлә әдл болх. 49Һазра күүнә дүрстә болснла әдләр теңгрин күүнә дүр зүүхвидн. 50Ахнр-дүүнр, махмуд болн цусн Бурхна орн-нутга өнч авачнь болдмн биш гиҗ би таднд келҗәнәв. Үкх юмн мөңк өнч эзлҗ чадшго. 51-52Би таднд нуувч келҗәнәв: бидн цугтан үкшговидн, болв сүүлңк бүрә-бүшкүр татхла, генткн цугтан нег агчмд оңдархвидн. Юңгад гихлә, бүшкүр татхла, үксн әмтн әмдрәд мөңк бәәдлтә болх, бидн оңдархвидн. 53Эн үмкәрдг үмкәрдгод хүврх йоста, үкдгнь мөңк бәәдлтәд хүврх йоста. 54Үмкәрдгнь үмкәрдгод, үкдгнь мөңк бәәдлтәд хүврхлә, тиигәд: «Үкл алгдв, Диилвр!» – гиҗ бичсн үгмүд бүтх. 55«О, үкл, чини диилвр альдв? О, үкл, чини хорн альдв?» 56Үклин хорн – килнц. Килнцин күчнь – закан. 57Болв Бурхнд ханлт. Эн мана Деед Эзн Исус Христосар дамҗад маднд диилвр өгв. 58Тиигәд мини дурта ахнр-дүүнр, батар алмацлго бәәтн. Кезә чигн Деед Эзнә көдлмш кетн. Деед Эзнә төлә кесн тадна көдлмштн хара бишнь медтн.


### 16


Иткдг улсин төлә цуглулҗах мөңгн


1Бурхна улсин төлә цуглулгдҗах мөңгнә тускар. Һалатьяд бәәх иткдг улст мини келснлә әдләр тадн тиигҗ кетн. 2Олсн мөңгнләһән ирлцүлҗ долан хонгин нарн өдр күн болһн эврәннь мөңгнәсн хоршаһад бәәтхә. Намаг ирхлә, дәкҗ цуглуллго белн болдгар бәәтн. 3Би ирхләрн, тадна шүүҗ авсн улст селвгтә бичг өгнәв. Тедниг тадна цуглулҗ авсн мөңгиг күргтхә гиһәд Ерусалим тал илгәнәв. 4Кемр нанд тиигәрән йовх кергтә болхла, тедн нанла йовх.


Павелын зура


5Би Македониг һатлад, тиигәд тадн тал ирхв. Яһад гихлә, би Македоняр дәврҗ йовх йостав. 6Танад би цаг зуур бәәхв, болв үвлзәд чигн бәәхв. Нанд тадн цааранднь һазр эрглһнд дөңгән күргхит. 7Яһад гихлә, ода би таднла адһмта йовад харһхар седҗәхшв. Кемр Деед Эзн зөв өгхлә, танад цаг зуур бәәхәр би нәәлҗәнәв. 8Епест би тәвдгч өдрин нәр күртл бәәхв. 9Яһад гихлә, тенд олн өшәтн бәәв чигн, туста көдлмш кехд үүдн өргәр нанд секәтә. 10Кемр тадн тал Тимофей ирхлә, юмнас бичә әәтхә, тадн хәлән бәәтн. Юңгад гихлә, тер нанла әдл Деед Эзнә төлә көдлҗәнә. 11Нег чигн күн терүг бичә һолтха. Нан тал хәрү ирдгәр терүнд һазр эргәд йовлһнднь дөң болтн. Би терүг ахнр-дүүнрән дахулад ирхинь күләҗәнәв. 12Апол ахин тускар. Ахнр-дүүнртәһән тер таднд одтха гиҗ би терүг йир сурлав. Болв ода деерән тер йовхар седҗәхш, зуг чөлән болхла, тер ирх.


Товчлгч үг


13Сагар бәәтн, итклдән бат болтн, зөргтә болн чидлтә болтн. 14Кеҗәх тоотан дуран өгч кетн. 15Тадн Степаниг болн терүнә өрк-бүлиг меднәлмт. Ахьяд бәәх Христост иткдг улсин түрүңкснь тедн болҗана. Бийән тедн Бурхна улст церглхәр нерәдв. Би сурҗанав, 16теднлә көдлҗәх болн теднлә церглҗәх улсин һардврт соңсхврта болтн. 17Степан Портунат болн Ахьяк ирснд би байрлҗанав. Тедн нанд тадн угаһар дуту болҗасн юм өгв. 18Тедн нанд таднла әдл урмд өгв. Тиим улсиг күндлтн. 19Азийд бәәх иткдг улс менд келүлҗәнә. Әкүль болн Приска, теднә герт хурдг иткдг улс бас тадниг Деед Эзнлә ниилснтн халунар мендлҗәнә. 20Ахнр-дүүнр цугтан таднд мендән илгәҗәнә. Нег-негнләһән әрүн үмслһәр мендлтн. 21Би эврәннь һарар таднд бичҗәнәв: Павелас менд. 22Деед Эзнд дурлдго күн мөңкинд харалла харһтха. О, Деед Эзн, ир![2] 23Таднла Деед Эзн Исусин хәәрлт бәәтхә. 24Цуг таднла Исус Христосла ниилснд мини дурн бәәтхә!


## Тәәлвртә толь


АЛВ ЦУГЛУЛДГ КҮН – Римин орн-нутгин көрңгд, Палестинд алв цуглулдг бәәрн цергләч күн. Римин йосна буру номта улсла сән бәәдг цергләчнрт евреймүд дурго бәәҗ, яһад гихлә, тиим бәәдл Заканла ирлцҗәсмн уга. Дәкәд цергләчнр ахлачнрин төлә бәәрн улсас мөңг цуглулҗ авад үлүһинь бийдән үлдәдг бәәҗ.

АПОСТОЛ – Исусин шүүҗ авад дахач болн нөкд кехәр седсн 12 сурһульчнрин негнь. Шин Бооцанд Павелын болн талдан христианмудын тускар бас тиигҗ келгднә. Эн үг элч гиҗ орчулгдна.

АХ ГЕЛҢ – Бурхна Закаһар зуг ах гелң зәрм йослл күцәх зөвтә чигн. Үлгүрнь, эн күн һол сүмин хамгин әрүн орм эзлнә.

АХ ГЕЛҢГҮД – политическ чинртә, ик тоомсрта еврейин гелңгүд. Ах гелңгүдин кесгнь Ик Хургин гешүд бәәҗ. Исусин цагт тедн цугтан гишң нег цөөкн нойн зәәсңгә өрк-бүләс һарсмн чигн.

ӘӘЛДӘЧНР – Бурхна үгиг соңсад, әмтнд терүг күргдг улс. Бурхиг күндлх, Терүнә таал күцәх, өөрхн әмтндән дурлх, хар сана һарһлго бәәх дуудврмуд әәлдәчнр кедг чигн. Еврейин әәлдәчнр бийәрн дамҗад Бурхна келсиг бичҗ авдг бәәҗ. Исусин цагт әәлдәчнрин дегтрмүд, тедн дунд Христос төрхәс урд VIII зун җилд Эшьяна дегтр евреймүдт таасгдг бәәҗ. Христос төрхәс урд IX зун җилд бәәсн Элья, дегтрмүд эс үлдәв чигн, әәлдәчнр дунд йир ик күндтә күүнд тоолгдҗ йовҗ. Бурхиг эс күндлдг хааг тер илткәд, кесг өвәрц юмарн туурҗ йовсмн. Малакья гидг талдан әәлдәчнрин зәңглсәр делкән җирһл уга болхин өмн Элья һазр деер ирх йоста бәәсмн.

ӘРҮН ДЕГТРМҮД – евреймүдин күндлдг бурхн-шаҗна туск дегтрмүд. Эннь Закан, әәлдәчнрин дегтрмүд, Псалмуд болн нань чигн дегтрмүд болҗана.

БААЛЬ-ЗЕБҮЛЬ – еврей келәр эрлгин нерн.

БЕМБӘ ӨДР – еврей улст эн өдр әрүн өдрт тоолгдна. Эн өдриг кевтнь Бурхнд нерәдәд, көдлмш кедго чигн. Тер улсин долан хонгин шин өдр нарн суухла эклнә. Тегәд басң өдр нарн суух кемәс авн бембә өдр нарн суутл цугтан көдлмш кедго бәәҗ. Исусин цаг иртл еврейин Закана багшнр бембә өдрт ямаран көдлмш кеҗ болшгог йилһнә. Бемб өдр евреймүд хурлд хурад мөргүл кеһәд, әрүн дегтр умшдг бәәҗ.

БООЦАН – әмтнә хоорндк зөвшәрлһн, эс гихлә, Бурхн күн хойран хоорндк, эс гихлә, Бурхн баг улсин хойран хоорндк зөвшәрлһн. Бурхн Ноах Абрахам хойрла бооца кев. Хуучн Бооцанд ик зууднь Мошена цагт Бурхна болн Израилин улсин хоорнд болсн зөвшәрлтин тускар келгдҗәнә.

БУРУ НОМТА УЛС – Исусин цагт буру номта улс гиҗ евреймүдиг биш, наадк әмтиг нерәддг бәәҗ. Яһад гихлә, тер цагт зуг евреймүд Бурхна өгсн Зака меддг бәәҗ.

ГЕЛҢГҮД – Ерусалимд бәәх һол сүмд церглҗәх улс. Еврей улсин шаҗар гелңгүдин һол кергнь Бурхнд тәкл тәклһн болҗана. Закаһар тедн Мошена һарлцсн дү көвүн Ахарона хөөт үйнр гелң болх йоста чигн. Гелңгүд 12 багд хувагдна. Баг болһн һол сүмд җилд хойр дәкҗ неҗәһәд долан хонгт көдлдг бәәҗ.

ҺОЛ СҮМ – Ерусалимд бәәх әрүн нертә һол сүм. Евреймүд зуг тенд тәкл тәкдг бәәҗ, дәкәд нәәрин өдрмүдт хурдг бәәҗ. Һол сүм түрүн болҗ евреймүдин хан Соломон маниг төрхәс урд 10-гч зун җилд тосхҗ. Исусин цагт тосгдсн һол сүмиг евреймүдин хан алдр Херод бәрҗ. Тер һол сүмиг бүсләд галерей тосхҗ. Тегәд терүнә эргмдк һазриг тер кесг әңгд хуваҗ. Һол сүмин галерейд олн улс хурдг бәәҗ. Исусин тааһад келсәр, терүг әмдрснә хөөн мана цагт 70-гч җилмүдт һол сүмиг Римин улс хамхлҗ, тер цагас авн тер шинәс босхгдад уга.

ДАВИД – Йуда әәмгә Израилин хамгин туурсн хан. Бурхнд нерәдсн дууна дегтр бичсн автормудин негнь тер бәәҗ. Давид Бурхна таал күцәдг бәәҗ. Бурхн терүгинь өөдән ачлад, терүнә хөөт үйнр мөңкинд Израилин хаад болх гиҗ үгән өгч. Цуг делкәг чикәр һардх күн Давидин хөөт үй болх гиҗ еврей улсин әәлдәчнр тааҗ келҗәсмн.

ДАВИДИН КӨВҮН – Тиигҗ Христосиг нерәддг бәәҗ. Яһад гихлә, евреймүдин иткләр тер Давид хаана хөөт үй болх зөвтә бәәҗ.

ЗАКАН – Библин кезәңк хуучн тавн дегтр. Тер дегтрмүдт делкән үүдәлтин тускар, Бурхна ду соңссн, Терүнә таал күцәҗ йовсн түрүн чик седклтә әмтнә тускар келгдҗәнә. Цааранднь еврей келн улс үүдснә тускар, Бурхн тедниг Египетд ялчнрин көдлмшәс яһҗ сулдһсна болн Палестинад теднд һазр һарһҗ өгснә тускар бичәтә. Дәкәд тер дегтрмүдт кезәнә еврей келн улст Бурхна өгсн зааврмуд бәәнә. Эннь 10 һол зааврмуд, бас олн бәәдлин туск болн авъясмудин туск олн зокалмуд болҗана. Тегәд тер тавн дегтр Закан гидг нертә бәәсмн. Еврей улсин бурхн-шаҗнд Закан хамгин күндтә бәәҗ, терүнд бичәтә зааврмудыг болн зокалмудыг эрк биш күцәх кергтә болдг. Заканд бәәх һол зааврмуд Бурхн Мошеһар дамҗад өгч. Моше евреймүдиг Египетәс авч һарч. Тер учр деерәс тер Закан Мошена Закан гиҗ келгдҗәнә.

ЗАКАНА БАГШНР, НОМ ЦӘӘЛҺӘЧНР – Закаг сәәнәр меддг, терүг әмтнд цәәлһҗ өгдг улс. Эн баахн баг әмтиг Исусин цагт евреймүд икәр күндлдг бәәҗ.

ЗИЛОТМУД – грек келнәс эн үг харч улс гиҗ орчулгдна. Евреймүдин бурхн-шаҗна болн политическ баг улс эврәннь шаҗан буру номта улсин үлмәһәс харсад, Римин йоснас эврә улсан дәәллдәд сулдххар седҗәсмн. Исусин 12 апостолмудын негнь – Шимон Кананья гидгнь тер багд орҗасн чигн болх.

ИК ХУРГ – еврей улсин Ик Хургт шаҗнд өөрхн 70 күн ордг бәәҗ. Тер Хург һанцхн политическ төрмүд хәләх биш, зарһин шиидвр чигн һарһдг бәәҗ. Исусин цагт Ик Хургин шиидвр Римин йосна улс батлхла, тиигәд одҗ чинртәд тоолдг бәәсмн. Римин улс евреймүдин шаҗиг басхар седдго бәәсмн, теднә Ик Хургла сән бәәцхәҗ.

КЕРЧЛҺН – залу күүнә әмнә үзүр керчлһн. Бурхн еврей улс хойран хоорнд кегдсн Бооцанас иштә Синай уул деер залу киистә күн болһн тиим авъяс күцәх зөвтә бәәсмн. Шиңкән һарсн үрнд нәәмдгч өдртнь керчлһ кедг бәәҗ. Исусин цагт тер өдрләнь тиим үрнд нер өгдг бәәсмн.

КИЛНЦТӘ ҖИРҺЛ ҮЛДӘЛҺН – Бурхна өмн эврәннь килнцән медәд, урдк җирһлиннь бәәдлән хайх.

КҮМНИ КӨВҮН – иигҗ Исус бийән мел нерәднә. Энүнә чинрин тускар цугтан тал-талдан келцхәнә. Негдвәр Хуучн Бооцанд әәлдәч Даниэлын дегтрт эн күн теңгрә болҗ һарна. Делкән җирһлин бәәдл чилхлә, Бурхн терүнд әрүн нер, туурмҗ болн йос өгх. Энүгәрн күүнәс һарсн үрн Мошена бәәдлтә. Хойрдвар болхла, еврей келәр терүг күн гиҗ йирдән келнә. Кемр Исус эн үгиг иим учртаһар келдг бәәсмн болхла, тер күн юуһарн чигн әмтнәс йилһрҗәхш, хамгин түрүнд зовлңла харһад зовдгар, үкләрн тиим.

ЛЕВИХН – эн улс гелңгүд эс болв чигн, Бурхиг көгҗмд орулад туурулдг, мал тәкл тәклһнд белддг болн нань чигн көдлмш һол сүмд кедг бәәҗ. Терүнәс нааһар тедн Зака дасад, олн улс дунд багшнр болҗ йовдг бәәҗ. Иим көдлмш зуг Израилин улсин 12 тохма үйнрин нег өвк күн кех зөвтә бәәсмн. Тер күн Левин хөөт үрн болх бәәсмн. Терүнә нерәр левинхн гиҗ келцхәдг болв.

ЛУ – хуучна тууҗин аң. Зәрмдән энүг моһа гиҗ келәд, эрлгин дүртә кенә (Апокал. 12:3 – 13:4; 20:2–3).

МЕДӘТНР – Шин Бооцанд олн зүсн һурвн баг әмтн медәтнр гиҗ нерәдгднә. 1) Сән Зәңгс медәтнр – еврей улсин шаҗна нүүрт йовх әмтн. Теднә зәрмснь Ик Хургин гешүд болҗ йовсмн. 2) Апостолмудын үүлдврин 11–21 бөлгүдт медәтнр – христианмудын чонҗин цергләчнр. Тедн чонҗин көдлмш һардҗах улс. 3) Апокалипсис гидг дегтрт медәтнр – Бурхна зарһд орлцҗах 24 көгшәс.

МАЦГ БӘРХ – Бурхн шаҗна керг күцәхин төлә цаг зуур хот эдлдго чигн.

ПАРШМУД – Исусин цагт евреймүд дунд бәәсн шаҗна заллт бәәҗ. Тедниг әмтн тевчдг бәәҗ. Эврән бурхн-шаҗна үлмәд бәәсәрн ик сана зүүдг, йир дигтә-тагта улс чигн.

ПЕСАХ – Еврей улсин хамгин чинртә нәр. Мошена һардврар Египетин ялчас сулдсн евреймүд санлан кеҗ нәәрлдг бәәҗ. Энүг җил болһн апрель сарла кенә. Песах өдр нәәрин хот кехәр хурһ шишлң алдг бәәҗ.

ПСАЛМУД – грек келәр дуд гиҗ орчулгдна. Иим нерәдлтәһәр Хуучна Бооцанд евреймүдин бурхн-шаҗна 150 дуд барлгдҗ. Эдн шишлң дегтрт орҗ. Кесг дуунд үкләс аврсн Бурхнд ханлт өрггдҗәнә, талдан дуунд Терүнә күчн болн дурн үзүлгдҗәнә, эс гихлә дөң сурсн зальврлһн чигн бәәнә.

РАЙ (БУРХНА САД) – Хуучн Бооцана цагт болхла, өңгрснә хөөн чик седклтә күүнә сүмсн Христосиг ирәд теднә төлә үкхиг тенд күләдг бәәрн.

СУРҺУЛЬЧ – Шин Бооцанд Кирсләч Йохана болн Христосин дахч йовх, теднә ном сурчах улс сурһульчнр гиҗ нерәдгдҗәнә.

ТАМ – Шин Бооцанд эн үгиг грек келнәс орчулхла, үкснә хөөн күүнә тустг орм болҗана.

ТӘВДГЧ ӨДР ГИДГ НӘР – Буудя цуглулдг цага нәәриг евреймүд тәвдгч өдр гиҗ нерәднә. Тер нәәриг Песахин хөөн тәвдгч өдрлә кедг бәәҗ.

ТӘКЛ ТӘКДГ ОРМ – Закаһар заагдсн евреймүдин тәкл тәкдг орм. Исусин цагт һол сүмин хашад бәәх тәкл тәкдг ормд сетрә мал алдг бәәҗ.

ТОС ТҮРКХ – олив модна тос толһа деер буһшас ивтрәх. Терүгәрн кү күндлҗәхән медүлҗәнә, эс гихлә, дааврта көдлмшт шиидҗәнә. Хаадудыг ширә деер сулһхла, әмтн теднә толһад тос түркдг бәәҗ, тегәд тедниг тос түркүлсн гиҗ нерәддг бәәҗ. Бурхна шүүҗ авад Аврач болн Деед Эзн болтха гиҗ шиидсн күүнә нерн Христос, грек келәр болхла – «тос түркүлсн».

ХАР СӘКҮСН – әмтнд хорлтан күргдг сәкүсн. Эннь эрлгин элч болн цергләч болҗана.

ХРИСТОС – (еврей келәр Мешиях. Эн үг «тос түркүлсн», эс гихлә, «Бурхна шүүҗ авсн» күн болҗана). Бурхна илгәсн күн. Закан болн әәлдәчнр гидг дегтрмүдт Терүнә ирхин тускар урдаснь медәд келгдҗәсмн. Исусин цагт евреймүд Христосиг ирхиг күләҗәсмн. Тер тедниг Римин йоснас сулдхад, Бурхна орн-нутг бүтәх гиҗ иткҗәлә.

ХУРЛ – бемб өдр болһн евреймүд хурлд цуглрад әрүн дегтрмүд умшад, мөргцхәнә. Исусин цагт евреймүдин бәәсн балһсн болһнд хурлмуд бәәҗ. Тедн хурхларн кен чигн күн әрүн дегтрәс тасрха умшад, дәкәд терүгән цәәлһәд өгх, эс гихлә, сурһдг бәәҗ.

ЦАДУКМ – Исусин цагт евреймүд дунд бәәсн бурхн-шаҗна зөвәр тоомсрта заллт. Кесг цадукмуд Ик Хургин гешүд бәәҗ, тедн дунд ах гелңгүд чигн йовҗ. Тедн паршмудла әдл Зака эвдлго күцәдг бәәҗ. Болв паршмудас йилһрҗ цадукмуд талдан әрүн дегтрмүд, әәлдәчин дегтрмүд күндлдго бәәҗ. Үксн күн әмдрхиг тедн иткҗәсмн уга. Яһад гихлә, терүнә тускар Заканд мел келгдҗәхш.

ЭРЛГ – Бурхна дәәсн, Терүнә өмнәс сөрдг му йорта элч.

ИСКӘЛГО БОЛҺСН ҺУЙРИН НӘР – Песахин хөөн долан хонгтан кедг нәр. Эн нәәрин өдрмүдт давсн угаһар, исклго болһсн нимгн һуйр иддг бәәҗ.

ЯСАТА КҮН – күүкд кү бичә медтхә гиһәд ясгдсн залу күн. Кезәнә тиим улс хаана бәәшңд көдлдг чинртә әмтн бәәҗ. Тегәд эс ясгдв чигн, тиим көдлмштә күүг тер үгәр нерәддг бәәҗ.

Орс Синодалин Орчуллһн болн Нестле-Аланд гиҗ нерәддг экн бичг хойрин хоорндк йилһвр


Матьясин бичсн Сән Зәңг


— Мат. 5:22 — Зуг Би таднд келҗәнәв, ахдан хара зөңдән уурлсн күн зарһд тусхмн.

Мат. 5:44 — Би болхла таднд иигҗ келҗәнәв: өшәтндән дурта болтн, тадниг харасн әмтиг йөрәтн, таднд дурго әмтнд сә кетн, тадниг өөлүлдг болн көөдг әмтнә төлә зальвртн.

Мат. 6:13 — Яһад гихлә, Тана йосн, күчн болн туурмҗ мөнкиндән. Тиигтхә.

Мат. 8:28 — Гергесин гидг орн-нутгур

Мат. 11:19 — Зуг Бурхна цецн ухан терүнә үрдүдәрнь цевргднә.

Мат. 15:39 — Магдалена һазрт

Мат. 17:21 — Хар сәкүсдиг мацг бәрәд зальврҗ көөдмн.

Мат. 18:11 — Яһад гихлә, Күмни Көвүн геедрсн юмиг хәәҗ олад аврхар ирсмн.

Мат. 19:9 — Би болхла, таднд келҗәнәв: күүнә залута дерән эс негдүлсн авальтаһан салад, талдан герг авсн залу күн күүнә авальта дерән негдүлнә. Залутаһан салсн гергиг буулһҗ авсн күн хууль-йосар кеҗәнә, – гиҗ Исус келв.

Мат. 20:16 — Дуудгдснь олн, шүүҗ авгдснь цөн.

Мат. 23:14 — Ном цәәлһәчнр болн паршмуд басл зовлңган эдлхит! Белвсн күүкд улсин гер-малынь идәд бәәҗ, күүнә чирә хәләлдәд кесгтән зальврдг төләд тадн хойр чирәтнр болҗанат. Энүнәс көлтә тадн ик зарһла харһхит.


Маркин бичсн Сән Зәңг


Марк. 3:29 — Зуг тер күн мөңк зарһла харһх.

Марк. 5:1 — Гадарин гидг нертә һазрур

Марк. 6:1 — Үнн гиҗ келҗәнәв: Зарһин өдрт тер балһснд Содом болн Гомора гидг балһсдас даву кучр болх.

Марк. 6:20 — Херод терүг соңсад дала юм кев, болв бахмҗтаһар соңсдг билә.

Марк. 9:29 — Тиим хар сәкүсдиг мацг бәрәд зальврҗ эс көөхлә, талданар көөҗ болшго.

Марк. 9:44,46 — Тенд тедниг иддг хорхань үкхш, һалнь унтрхш.

Марк. 9:49 — Ямаранчн тәкл давсар давслгдх.

Марк. 10:24 — Байн зөөрт нәәлдг күүнд Бурхна орн-нутгт орхднь ямаран күчр.

Марк. 11:26 — Кемр тадн күүнә геминь эс тәвхлә, тана теңгрин Эцктн бас тана килнцитн тәвшго.

Марк. 15:28 — Өшәтә улсин тоод орсмн гисн Бурхна Бичгин үгнь күцгдв.


Лукан бичсн Сән Зәңг


Лук. 6:1 — Песахин хойр өдрт, түрүн бемб өдр Исус цаһан буудя тәрсн һазрин өөгүр йовҗ, сурһульчнрнь цаһан буудян толһас таслҗ авад һарарн үүлҗ идцхәв.

Лук. 10:1 — Энүнә хөөн Исус дәкәд далн сурһульчнриг шүүҗ авад, хошадар Бийәсн өмн илгәв.

Лук. 17:36 — Хойр күн кеер бәәх: негнь авгдх, дарукнь үлдәгдх.

Лук. 23:17 — Байрин өдрин төлә тер нег күүг түүрмәс сулдхх кергтә бәәдг санҗ.


Йохана бичсн Сән Зәңг


Иох. 5:4 — Яһад гихлә, Деед Эзнә элч цаг цагтан өөдм һазрт бууҗ ирәд усинь көндрәдг бәәҗ, болв усн көндрдг цагт уснд орсн күн ямаран гемд эзлдвч эдгддг бәәҗ.

Иох. 9:8 — Хам-хоша бәәсн әмтн, терүг сохр болсинь үзсн әмтн сурцхав.


Апостолмудын йовдлмуд


Деян. 8:37 — Пилип болхла терүнд келв: «Кемр үнн седкләрн иткҗәхлә кеҗ болҗана». Тер хәрүднь: «Исус Христос Бурхна Көвүн болдгт иткҗәнәв», – гив.

Деян. 12:25 — Бар-Наба Шаул хойр Ерусалимд даалһвран күцәчкәд, Антиох тал хәрү ирв.

Деян. 15:20 — Теднд бичг бичх зөвтәвидн. Бичгтән тедниг шүтәдүдт нерәдсн хотас бичә идтн, боогдад үксн малын мах, цус бичә амстн, учрх хууляс бийән саглтн, бийдән кех седдго юмиг әмтнд бичә кетхә гиһәд бичхмн.

Деян. 15:34 — Зуг Силаг тенд үлдәх кергтә гиҗ шиидцхәв. (Йуда болхла Ерусалимд хәрҗ ирв.)

Деян. 24:7 — Зуг Лисий гидг миңһн цергин ахлач ик күчәрн терүг мана һазрас булаҗ авад чам тал илгәв.

Деян. 28:29 — Терүг тиигҗ келхлә, Йудья улс хоорндан ик зүтклдәд һарад йовҗ одцхав.


Христост иткдг Римин улст илгәсн бичг


Рим. 8:1 — Тегәд килнцтә седвәрн биш Сәкүсәрн Христос Исусла негдҗ бәәдг улсиг ямаранчн гемшәх юмн уга.

Рим. 11:6 — Кемр керг-үүләрн болхла, тер хәәрлт биш. Эс тиигхлә, керг керг болҗ бәәхш.

Рим. 14:6 — Кемр күн өдрмүд эс йилһхлә, Деед Эзнә төлә йилһхш.


Христост иткдг Көринтин улст илгәсн негдгч бичг


1Кор. 3:4 — «Би Аполынв» гиҗ келхләрн, тадн килнцтә седвәрәр бәәдг улсла әдл болҗахшвт?


Христост иткдг Калосин улст илгәсн бичг


Кол. 4:15 — Нумпанад, терүнә герт цуглрдг хурлд нанас менд келтн.


Евреймүдт илгәсн бичг


Евр. 9:11 — Болв ирх сәәһин ах гелң болҗ Христос ирсмн.


Йохана бичсн негдгч бичг


1Иох. 5:7-8 — Яһад гихлә, һурвн герч теңгрт бәәнә: Эцк, Үг болн Әрүн Сәкүсн. Эн һурвн нег юмна тускар герчлҗәнә. Һурвн герч һазр деер бәәнә: Сәкүсн, усн болн цусн.


Йудан бичсн бичг


Иуд. 23 — Наадксинь һалас һаргҗ әәлһҗ авртн, зуг әәлһәд иләр келтн.


Апокалипсис


Отк. 20:14 — Эн хойрдгч үкл мөн.

Отк. 22:14 — Терүнә зааврмуд күцәснь буйн кишгтә.

һазрин Зургуд — Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн


Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн


Христосин цагин Рим орн-нутг


Исус Христосин цагин Пелестин


Исус Христосин цагин Ерусалим


Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура

Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын түрүңк миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын хойрдгч миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын Һурвдгч миссионерск зуульчллҺн

Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн — Апостол Павелын дөрвдгч миссионерск зуульчллҺн

Христосин цагин Рим орн-нутг — Христосин цагин Рим орн-нутг

Исус Христосин цагин Пелестин — Исус Христосин цагин Пелестин

Исус Христосин цагин Ерусалим — Исус Христосин цагин Ерусалим

Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура — Исус Христосин цагин Ерусалимин Һол сүмин зура

[1]

7:1 - Оңданар умшхла: «Күн гер эс авхла сәний? – гиҗ тадн сурлат».

[2]

16:22 - Энд арамей келәр Марана та гиҗ бичәтә.